صورتى كه از آنها انتظار مى‌رود تا آن را در شهرها و در بين مردم منتشر ساخته باشند و اين داستان جالب را نُقل مجالس و محافل كنند؛ زيرا در اين حكايت، جايگاه وجود امام زمان (ع) و فرزندانش در يك موضع استثنايى و پيچيده تعيين شده است.

همچنين ما انتظار داشتيم مردم گروه گروه به زيارت قهرمان اين كشف عجيب نايل شوند و به او تبرك جويند و تلاش كنند داستان را مستقيماً از خودش بشنوند و در كتاب‌هاى ديگر ثبت كنند و دانشمندان هم با آوردن نام او و داستانش در كتاب‌هاى رجالى و غيررجالى خود، تبرك بجويند، ولى هيچيك از اين حوادث رخ نداد و تنها فردى كه آن را نقل كرده، «طيبى كوفى» است. البته اين نقل هم توسط فرد ناشناس، در بين اوراقى در ميان گنجينه‌اى از كتاب‌ها كشف شده است و عجيب اينكه نويسنده ناشناس داستان هم، به خاطر خطّ معروف و مشهورش، توسط اين مرد ناشناس، شناخته و كشف شده است.[١]

گفتنى است، پرسش‌ها و اشكال‌هاى يادشده از سوى كسانى ديگر نيز مطرح شده است.[٢]

چنان‌كه ملاحظه شد، مهم‌ترين پرسش و اشكالى كه علامه سيدجعفر مرتضى عاملى درباره سند حكايت جزيره خضرا مطرح مى‌كند، مربوط به شخصى است كه رساله مشهور به «داستان جزيره خضرا» را در خزانه اميرمؤمنان على (ع) يافته است. ايشان تصريح مى‌كند كه «اين شخص از نظر ما ناشناخته و اسم و نسب و خصوصيات ديگر او كاملًا مجهول است». در پاسخ اين پرسش و اشكال بايد گفت كه شيخ شهيد قاضى نورالله شوشترى (شهيد ١٠١٩ ق.) در كتاب «مجالس المؤمنين» تصريح كرده است كه يابنده اين رساله شهيد اول بوده است و اين جمله آغاز حكايت كه «متنى به خطّ شيخ فاضل و دانشمند عامل، فضل بن يحيى بن على طيبى كوفى يافتم» از آن شهيد بزرگوار است.[٣]

حضرت آيت الله صافى گلپايگانى پس از بيان مطلب ياد شده، در پاسخ كسانى كه به سند حكايت جزيره خضرا اشكال مى‌كنند، مى‌نويسد:

بعد از آنكه دانستيم يابنده رساله در خزانه [اميرمؤمنان‌] و كسى كه از آن نسخه‌بردارى كرده، شهيد اول بوده است كه خود نزديك به زمان فضل بن يحيى و آشنا به خط او بوده و او را به فضل و علم و عمل توصيف كرده است. و بعد از آنكه [دانستيم‌] فضل بن يحيى، شيخ زين‌الدين على بن فاضل را به پرهيزكارى و صلاح توصيف كرده است و اين خبر را به واسطه دو عالم فاضل شنيده است، قول به جعلى بودن اين خبر و استناد آن به دشمنان و ... سخنى بدون علم است.[٤]

با توجه به مطالب ياد شده، اظهارنظر صريح و قطعى در مورد درستى يا نادرستى حكايت جزيره خضرا مشكل به نظر مى‌رسد و بهتر است به جاى مخالفت يا موافقت بى‌چون و چرا با اين حكايت، علم آن را به خدا بسپاريم و چنان‌كه پيش از اين يادآور شده‌ايم، بيشتر به دنبال شناخت وظايف قطعى خود در برابر امام زمان (ع) و عمل به آنها باشيم؛ زيرا دانستن يا ندانستن محل اقامت امام عصر (ع) و وجود داشتن يا وجود نداشتن محلى به نام جزيره خضرا، هيچ تأثيرى در معرفت ما نسبت به امام زمان و نزديكى با آن حضرت ندارد.[٥]

پى‌نوشت‌ها:

[١]. به نقل از: ناجى النجار، جزيره خضراء و تحقيقى پيرامون مثلث برمودا، ترجمه و تحقيق: على‌اكبر مهدى‌پور، صص ٥٢ و ٥٣.

[٢]. ر. ك: همان، صص ٥٣ و ٥٤.

[٣]. همان.

[٤]. همان، ص ٥٤.

[٥]. بحار الأنوار، ج ٥٢، ص ١٥٩.

[٦]. همان.

[٧]. سيد هاشم بحرانى، تبصرة الولى، ص ٢٤٣.

[٨]. بحار الأنوار، ج ٥٢، ص ١٧٢.

[٩]. دراسة فى علامات الظهور و الجزيرة الخضراء، صص ١٩٨- ١٩٥، ترجمه به نقل از: ابوالفضل طريقه‌دار، جزيره خضرا، افسانه يا واقعيت؟!، صص ١١٩- ١١٥.

[١٠]. ر. ك: محمدتقى شوشترى، الأخبار الدخيله، تصحيح: على‌اكبر غفارى، ج ١، ص ١٤٦.

[١١]. سيد نورالله شوشترى، مجالس المؤمنين، ج ١، صص ٧٨ و ٧٩.

[١٢]. لطف الله صافى گلپايگانى، منتخب الأثر فى الإمام الثانى عشر (ع)، ج ٣، ص ٤٢٦.

[١٣]. براى مطالعه بيشتر در موضوع جزيره خضرا، ر. ك: بحار الأنوار، ج ٥٢، صص ١٧٤- ١٥٩؛ نجم‌الثاقب، صص ٤١٠- ٣٩١؛ منتخب الأثر فى الإمام الثانى عشرعليه السلام، ج ٣، صص ٤٣١- ٤٢٢؛ جزيره خضرا و تحقيقى پيرامون مثلث برمودا؛ جزيره خضرا، افسانه يا واقعيت؟!؛ غلامرضا نظرى، جزيره خضرا تحريفى در تاريخ شيعه.