دشمنان امام عصر (ع) در دوره معاصر كه همراه با اشغالگران اروپايى و آمريكايى، گستاخى و جسارتى افزون يافته اند در كنار ديگر جنايات جانسوز و بى‌رحمانه خود، طى دو نوبت بمب گذارى به تخريب اين مكان نورانى همت گماشتند و تا حدّ زيادى به خواسته پليد خود دست يافتند. بناى سرداب پيش از اين بمب‌گذارى‌ها و تخريب، داراى سه قسمت عمده به شرح زير بود:

يك غرفه شش ضلعى، يك غرفه مستطيل كوچك و يك غرفه به شكل مستطيل بزرگ. توضيح بيشتر آنكه غرفه مستطيل بزرگ در ميان مردم به «مصلاى مردان» و غرفه مستطيل شكل كوچك به «مصلاى بانوان» معروف بود. اين بخش‌ها با دو راهرو بلند و طولانى به يكديگر مربوط مى‌شدند؛ يعنى يك راهرو طولانى مصلاى مردان و مصلاى زنان را به هم وصل مى‌كرد و يك راهرو طولانى ديگر بين مصلاى مردان و غرفه شش ضلعى وجود داشت.

همچنين اين بخش‌هاى سه‌گانه هر يك از طريق روزنه‌اى كوچك و طولانى كه از قسمت‌هاى فوقانى ديوار آغاز شده تا پايين‌ترين حدّ ديوار بيرونى مسجد جامع امتداد مى‌يابد و نور و هوا دريافت مى‌كرد.

پلكانى كه راه ورود و خروج سرداب بود و به غرفه شش ضلعى منتهى مى‌شد، داراى بيست پله بود. ورودى اين پلكان و سرداب در داخل ساختمان مسجد و بر ديوارى قرار گرفته بود كه ورودى نمازخانه نيز در آن واقع بود.

طول مصلاى مردان پنج متر و هشتاد سانتيمتر و عرض آن سه متر و پنجاه سانتى‌متر بود در ضمن طول مصلاى زنان چهار متر و شصت سانتى‌متر و عرض آن سه متر بود. طول راهرويى كه مصلاى مردان و زنان را به هم مربوط مى‌ساخت چهار متر بود.

طول روزنه‌اى كه نور غرفه شش ضلعى را تأمين مى‌كرد حدود شش متر و طول روزنه‌اى كه نور مصلاى زنان را تأمين مى‌كرد چهار متر و پنجاه سانتى‌متر بود. در انتهاى غرفه مستطيل شكل يعنى انتهاى همان مصلاى مردان، يك در چوبى كه معروف به باب غيبت بود وجود داشت، در پشت اين در اتاق كوچكى قرار داشت كه طول آن يك مترو پنجاه سانتى‌متر بود. اين اتاق به نام محل غيبت شهرت پيدا كرده كه در حقيقت بخش مكمل غرفه مستطيل شكل بزرگ محسوب مى‌شد و در جلوى آن حفاظ مشبكى بود كه آن را از بقيه غرفه جدا مى‌كرد. چاه معروف به چاه غيبت هم در گوشه‌اى از همين اتاق قرار داشت.

اشاره به اين نكته نيز خالى از فايده نيست كه اين سرداب در جهت غربى صحن عسكريين (ع) به سمت شمال واقع شده و در طول تاريخ اصلاحات و تعميرات زيادى در آن انجام گرفته است. هميشه در موقع تعمير و ترميم بارگاه عسكريين (ع) در ساختمان سرداب نيز تغييرات و اصلاحاتى به عمل آمده است؛ به عنوان مثال در زمان‌هاى گذشته، از داخل بارگاه عسكريين (ع) از كنار مرقد حضرت نرجس خاتون به سرداب مى‌رفتند و اين وضع به همين صورت تا سال ١٢٠٢ ق. ادامه داشت و در اين سال احمد خان دنبلى براى سرداب راهى جداگانه از طرف شمال باز كرد و راه سرداب از طرف روضه عسكريين (ع) را مسدود نمود و صحن سرداب را جداگانه ساخت كه تقريباً از يك فضاى بزرگى به طول ٦٠ متر و عرض ٢٠ متر برخوردار است.

بنابراين اگر در كتاب‌هايى چون «مزار» شهيد اوّل اعمال و دعاهاى مربوط به زيارت اين سه امام در يك مكان ذكر شده است؛ علت آن است كه در زمان سابق راه سرداب نيز از پشت حرم عسكريين (ع) در يك ساختمان بوده است، لذا پس از زيارت عسكريين (ع) بلافاصله زيارت امام زمان (ع) و سپس زيارت حضرت نرجس خاتون ذكر شده است.

در هرحال اين سرداب در طول تاريخ به اندازه‌اى مورد توجه مردم بوده است كه در آن آثار ارزشمندى از منبت‌كارى و كاشى‌كارى و ساير هنرهاى معمارى به كار رفته است. از جمله اين اشيا، درِ چوبى نفيسى است كه از دوران خلافت عباسيان به جاى مانده است و از ويژگى‌هاى هنرى و تاريخى ارزشمندى برخوردار است.

دشمنان مكتب تشيع در طول تاريخ، گاه از سر جهالت‌