به نظر مى‌رسد ميان اين سه دسته روايت منافاتى وجود دارد و آن حضرت بسته به شرايط و موقعيت‌هاى مختلفى كه پيش مى‌آيد، زندگى به صورت ناشناس در ميان مردم و اقامت در مكان‌هايى چون مدينه منوره يا دورى گزيدن از مردم و اقامت در مناطق دور از دست‌رس را انتخاب مى‌كند.

به بيان ديگر، براساس دومين معنايى كه براى غيبت قابل تصور است؛ يعنى ناشناس بودن امام مهدى (ع)، آن حضرت، الزامى براى اقامت در محلى خاص يا دور از دست‌رس ندارد و مى‌تواند به صورت طبيعى در ميان مردم زندگى كند. البته ممكن است رعايت مصالحى ديگر، آن حضرت را وادار كند كه براساس سفارش پدر بزرگوارشان، كوه‌ها و بيابان‌ها را اقامت‌گاه خود برگزيند.

بديهى است اگر قرار باشد آن حضرت به صورت ناشناس در ميان مردم زندگى كند، مكان‌هايى چون مدينه منوره در كنار قبر جد بزرگوارش، بهترين مكان خواهد بود.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. براى مطالعه بيشتر در اين زمينه‌ر. ك: همين كتاب، ص.

[٢]. كتاب الغيبت (شيخ طوسى)، ص ١٦١.

[٣]. الاحتجاج، ج ٢، ص ٥٩٩؛ بحارالأنوار، ج ٥٣، ص ١٧٦.

[٤]. كتاب الغيبت (نعمانى)، ص ١٧٢، ح ٥.

[٥]. الكافى، ج ١، ص ٣٤٠؛ كتاب الغيبت (شيخ طوسى)، ص ١٠٢؛ بحارالأنوار، ج ٥٢، ص ١٥٣، ح ٦.

[٦]. بحارالأنوار، ج ٥٢، ص ١٥٣.

[٧]. الكافى، ج ١، ص ٣٢٨، ح ٢؛ كتاب الغيبت (شيخ طوسى)، ص ١٣٩؛ بحارالأنوار، ج ٥١، ص ١٦١، ح ١١.

[٨]. كتاب الغيبت (شيخ طوسى)، ص ١٠٣؛ بحارالأنوار، ج ٥٢، ص ١٥٣، ح ٧.

[٩]. ر. ك: بحارالأنوار، ج ٩٩، ص ١٠٨.

[١٠]. كيسانيه پيروان مختار بن ابوعبيده ثفقى بودند. او نخست براى پيشرفت كار خود دعوت به على بن الحسين‌عليه السلام سپس دعوت به محمد حنفيه مى‌كرد. البته كار او مبتنى بر اعتقاد وى به اهل بيت نبود، بلكه مى‌خواست از آن بهره‌بردارى سياسى كرده باشد و چون كارش بالا گرفت خود دعوى دريافت وحى از خداوند كرد و عباراتى مسجع و مقّفى به تقليد قرآن به زبان مى‌راند. (فرهنگ فرق اسلامى، ص ٣٧٣)

[١١]. ياقوت حموى، مراصد الإطلاع على أسماء الأمكنته و البقاع، ج ٢، ص ٦٢٠.

[١٢]. ر. ك: بحارالأنوار، ج ٥٢، ص ٣٠٦؛ ج ٥٣، ص ٩٧.

[١٣]. كتاب الغيبت (نعمانى)، ص ١٨٢.

[١٤]. ر. ك: كتاب الغيبت (نعمانى)، ص ٣١٥؛ بحارالأنوار، ج ٥٢، ص ٣٠٦، ح ٨٠؛ ص ٣٠٧، ح ٨١.

(١٥). ر. ك: بحارالأنوار، ج ٩٩، ص ١٠٨.

(١٦). كتاب الغيبت (نعمانى)، ص ١٦٤؛ الكافى، ج ١، صص ٣٣٦ و ٣٣٧، ح ٤.