ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٢ - شرق شناسى و شرق شناسان
شرقشناسى و شرقشناسان
گفتوگو با حجت الاسلام و المسلمين دكتر محسن الويرى
(قسمت پايانى)
اشاره:
در قسمت اول اين گفتوگو مباحث مختلفى از جمله تعريف شرق و غرب، تفاوتهاى فرهنگى شرق و غرب، اهداف و اغراض غربيان از شرقشناسى و مهمترين كاستىهاى مطالعات شرقشناسانه مورد بررسى قرار گرفت و در اين قسمت به بررسى و ارزيابى روشهاى شرقشناسان و جايگاه شيعهشناسى در مطالعات شرقشناسان پرداخته مىشود.
\* چگونه مىتوان روشهاى شرقشناسان را ارزيابى و دستهبندى كرد؟
آنها به تمام حيطه ها وارد شدهاند من شخصاً كارهاى اينها را از نظر حيطه فعاليتها به ده حيطه عمده تقسيم مىكنم اگرچه اين ده حيطه باز هم زير شاخههاى مختلف دارد.
اين ده حيطه عبارتند از: قرآن، زندگى پيامبر (ص)، حديث، و مباحث مربوط به آن مثل اصول فقه و ... فلسفه، عرفان، تصوّف و اخلاق است كه هر چهار تا در يك مجموعه ذكر شدهاند، فرق و مذاهب اسلامى و زبان عربى، تاريخ، علوم و تمدن اسلامى و جغرافيا. اين تقسيم بندى پيشنهادى بنده است و بر مبناى فراوانى كارهاى انجام شده يعنى در اين حيطهها، تقسيمبندى انجام شده است.
\* مبناى جارى در روش و متدولوژى مستشرقان چيست و اين مبنا چه نتايجى را براى ما داشته است؟
استشراق به عنوان يك شاخه علمى مثل ديگر شاخه هاى علمى همواره متأثر از نظام فكرى در هر دورهاى است كه در آن دوره زندگى مىكند. همان طور كه در دوره هاى تطوّر و تحول شاخههاى مختلف علمى مثل جامعه شناسى، روانشناسى حتى علوم دينى، تفسير، قرآن و بحثهايى مثل علم الحديث و مانند اينها دقت كنيم مى بينيم اينها به لحاظ پيوندى كه با محيط اطراف و هنجارها و ارزشهاى محيط خودشان دارند در هر دوره متأثر از چيزهايى هستند كه در محيط پيرامونشان وجود دارد. تا حدى كه آن علم در بعضى از مقاطع، واكنش و پاسخى است به نيازهايى كه جامعه دارد. و يا تلاشى به نظر مىآيد براى پرچمدارى پارهاى از افكارى كه در جامعه وجود دارد.
استشراق هم كاملًا متأثر از نظام فكرى در دورههاى