برابر اجزاى ديگر شريعت، و يك باب از ابواب آن، و فصلى از فصول آن باشد، حتى چنانچه عمل فردى در خصوص اين مسئله مقبول نيفتد، بايد ديگر اعمالش مورد قبول قرار گيرد. زيرا بين ابواب و اجزاى شريعت، رابطه تقابلى يا تكاملى وجود ندارد. مانند اينكه شخصى روزه بگيرد ولى نماز نخواند، يا يك روز نماز بخواند ولى روز ديگر نخواند، يا يك نماز واجب را به جاى آورد ولى ديگرى را ترك كند و مانند اينها. در همه اين نمونه ها، معصيت بر طاعت اثر نميگذارد و سيئه، حسنه را از بين نميبرد، بر همين اساس خداوند متعال فرموده است: و آخرون اعترفوا بذنوبهم خلطوا عملًا صالحا و آخر سيّئاً[١]

و ديگران هستند كه به گناهان خود اعتراف كرده و كار شايسته را با [كارى‌] ديگر كه بد است در آميخته‌اند.

اما مسئله حكومت، بر خالف اين مثالها هم جزء مسائل عقيدتى و هم شريعت است و به پوشش هر دو در مى‌آيد. به همين سبب، اخال در آن، موجب مى‌شود تا مسلمان مرده، به مرگ جاهلى از دنيا برود، و اعمالش را از جمله پايه‌هاى شريعت و اعتقادات تهى سازد.[٢]

در پايان، بايد دعاى هميشگى‌مان، عباراتى باشد كه امام صادق (ع) به زرارة بن اعين تعليم فرمودند و آن اين است: اللهّم عرّفنى نفسك فإنّك إن لم تعرّفنى نفسك لم أعرف نبّيك. اللهّم عرّفنى رسولك فإنّك إن لم تعرّفنى رسولك لم أعرف حجّتك. اللهّم عرّفنى حجّتك فإنّك إن لم تعرّفنى حجّتك ضللت عن دينى.

خداوندا، خودت را به من بشناسان، كه اگر خودت را به من نشناسانى، پيامبرت را نخواهم شناخت؛ خداوندا، رسولت را به من بشناسان كه اگر رسولت را به من نشناسانى، حجتت را نخواهم شناخت؛ خداوندا، حجتت را به من بشناسان، كه اگر حجتت را به من نشناسانى، از دينم گمراه خواهم شد.[٣]

شناخت اعراف‌

اكنون لازم است «اعراف» را كه در قران كريم به آنان اشاره شده است، بشناسيم. خداوند متعال فرموده است:

وَ نادى‌ أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ\* الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ كافِرُونَ\* وَ بَيْنَهُما حِجابٌ وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ وَ نادَوْا أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوها وَ هُمْ يَطْمَعُونَ\* وَ إِذا صُرِفَتْ أَبْصارُهُمْ تِلْقاءَ أَصْحابِ النَّارِ قالُوا رَبَّنا لا تَجْعَلْنا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ\* وَ نادى‌ أَصْحابُ الْأَعْرافِ رِجالًا يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيماهُمْ قالُوا ما أَغْنى‌ عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ\* أَ هؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ لا يَنالُهُمُ اللَّهُ بِرَحْمَةٍ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ.[٤]

و بهشتيان، دوزخيان را آواز ميدهند كه: «ما آنچه را پروردگارمان به ما وعده داده بود، درست يافتيم، آيا شما [نيز] آنچه را پروردگارتان وعده كرده بود، راست و درست يافتيد؟» مى‌گويند: «آرى». پس آواز دهنده‌اى ميان آنان آواز درمى‌دهد كه:

» لعنت خدا بر ستمكاران باد». همانان كه [مردم را] از راه خدا باز مى‌دارند و آن را كج مى‌خواهند و آنها آخرت را منكرند ميان آن دو [گروه‌] حايلى است و بر اعراف، مردانى هستند كه هر