انسانى كه امام را نمى‌شناسد، هدايتگر و راهبر به سوى نور و كمال را نشناخته است. علاوه بر اين، چنين شخصى در تاريكى‌هاى نادانى و گمراهى فرو مى‌افتد، همچنان كه در مورد بنى‌اسرائيل اتفاق افتاد، آن هنگام كه از اطاعت هارون (ع) سرباز زدند و سامرى را فرمان برده، گوساله را پرستيدند. از همين رو امام باقر (ع) مثالى درباره شناخت امام به محمد بن مسلم فرمودند:

هر كس كه نفس خود را در عبوديت خداى متعال به زحمت و سختى اندازد، در حالى كه امام از سوى خداوند ندارد، تلاشش مقبول نيست. او گمراهى متحير است، و خداوند اعمالش را مبغوض مى‌دارد. مثال او همانند گوسفندى است كه از چوپان و گله خود گم شده و تمام روز، سرگردان مى‌رود و برمى‌گردد، چون شب فرا رسد، گله‌اى با شبان به چشمش آيد، به سوى آن رود و فريفته‌اش شود و شب را در خوابگاه آن گله به سر برده چون چوپان گله را حركت دهد، گوسفند گمشده گله و چوپان را ناشناس ببيند، باز متحير و سرگردان در جست و جوى شبان و گله خود باشد كه گوسفندانى را با چوپانش ببيند. به سوى رود و به آن فريفته گردد. شبان او را صدا زند كه بيا و به چوپان و گله خود بپيوند كه تو سرگردانى و از چوپان و گلهات گم گشته‌اى. پس ترسان وسرگردان و گمراه حركت كند اما چوپانى كه او را به چراگاه رهبرى كند و يا به جايش برگرداند، نباشد. در همين ميان گرگ، گم شدنش را غنيمت شمرده، او را بخورد. به خدا اى محمد، كسى كه از اين امت باشد اما امامى هويدا و عادل از سوى خداى عزوجل نداشته باشد، اين چنين گم گشته و گمراه است. و اگر در اين راه بميرد، با كفر و نفاق از دنيا رفته است. اى محمد، آگاه باش كه امامان ظالم و پيروانشان از دين خدا بركنارند. آنان خود گمراهند و مردم را گمراه مى‌كنند. اعمالى را كه انجام مى‌دهند، چون خاكسترى كه تندبادى در روز طوفانى بر آن بتازد، از كردارشان چيزى دستگيرشان نشود. اين است گمراهى دور.[١]

همانا، ابعاد دلالت اين مثال بسيار عميق است و چه بسيار افرادى از انسان‌ها- ميليون‌ها نفر- كه از گذشته تا به امروز، به راه آن گوسفند گم شده رفته، ميان گله ها و صله هاى چوپان‌هاى ديگر متحير مانده و سرانجام طعمه گرگ‌هاى كمين گرفته شده‌اند.

٢. قبولى اعمال‌

از امام صادق (ع) روايت شده است كه طى نامه‌اى به مفضل فرمودند: «خداوند فقط از بندگان، انجام فرايض را با حدود آن همراه با شناخت كسى كه آنان را به سوى او فرا خوانده، مى‌پذيرد.»[٢] آن حضرت، در بيانى ديگر مى‌فرمايند:

رأس امور، نهايت و كليد آنها، و راه رسيدن به خواسته ها، و رضايت پروردگار بخشاينده، اطاعت امام پس از شناخت اوست. چنانچه شخصى شب ها را به عبادت خدا ايستاده، روزها را روزه داشته، همه اموالش را صدقه داده، همه عمرش را مشغول حج باشد اما ولايت ولى‌الله- امام عصر