ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٧ - پرسش و پاسخ

در تفاسير قرآن ذيل آيات ٢٢ سوره بروج، ٣٩ سوره رعد، ٢ سوره انعام مفسران و علما به تفصيل در اين باره سخن گفته اند كه در صورت تمايل مى توانيد براى مطالعه بيشتر در اين رابطه به آنها مراجعه نماييد.

اصل ظهور حضرت مهدى (ع) مربوط به لوح محفوظ است و قطعاً اتفاق خواهد افتاد ولى زمان آن مربوط به لوح محو و اثبات است و مى تواند دچار تقديم و تأخير شده و زودتر يا ديرتر از موعد مقرر خود اتفاق بيفتد. سه ديدگاه درباره عواملى كه مى تواند باعث تعجيل در امر ظهور شوند وجود دارد:

١. برخى به غلط بر اين باورند كه با دامن زدن و گسترش ظلم و جور و فساد در تمامى عرصه ها مى توان به اين مهم دست يافت؛

٢. برخى خلوت و گوشه نشينى و دعا كردن صرف را موجب تعجيل در ظهور حضرت مهدى (ع) مى دانند؛

٣. بسيارى از علما و انديشمندان- به خصوص شيعه- با استناد به آيات، روايات و دلايل عقلى بسيار معقتدند «منتظران مصلح خود بايد صالح باشند» و اين صالح بودن در عرصه هاى فردى، خانوادگى، اجتماعى و در نهايت جهانى بايد متجلّى شود و صرفاً با گسترش ظلم و جور و فساد ظهور حضرتش اتفاق نمى افتد و علاوه بر آن جامعه جهانى پس از ظهور براى اداره و اجراى فرامين آن حضرت و گسترش عدل و داد به طور هم زمان نيازمند اوضاع و شرايط مساعد و ياوران جان بر كف و مجريان توانا به تعداد كافى براى كل پهنه زمين است و ظهور تنها و تنها با تحقق چنين شرايطى اتفاقى خواهد افتاد.[١]

اگر بنا بود اين ياوران و مجريان تنها با خواست خدا و تحولى كه از آسمان در قالب معجزه جلوه گر شده در اطراف حضرت مهدى (ع) قرار گيرند، خداوند متعال مى توانست قرن ها پيش از اين و حتى قبل از تولد حضرتش آنها را كه اصلًا لازم نبود حتى از ميان بشريت انتخاب شوند، به روى زمين بفرستد و به نياز غيبتى طولانى آن هم به حدى كه فقط تا كنون حدود ١٢٠٠ سال از آن مى گذرد. آيات قرآن كريم، روايات و دلايل عقلى همگى بر اين دلالت مى كنند تا زمانى كه تحول درونى انسان ها اتفاق نيفتد و مردمان و لااقل شيعيان به اختيار خود و نه از سر اجبار دست از گناه و تباهى بر ندارند و طالب ظهور نشوند اين واقعه عظيم اتفاق نخواهد افتاد حتى اگر خداى نكرده لازم باشد قرن ها پس از اين غيبت ادامه پيدا كند.

جالب است بدانيد بعضى از علما و محققان بر اين باورند كه شناور بودن زمان ظهور به حدى است كه حتى خود حضرت مهدى (ع) نيز زمان ظهور دقيق خود را نمى دانند.[٢] خلاصه كلام اين كه ظهور تنها و تنها زمانى اتفاق خواهد افتاد كه مردم اراده كرده باشند كه با اصلاح خود و جامعه خويش به آن سمت گام بردارند. در اين رابطه مى توانيد كتاب نظريه اختيارى بودن ظهور؛ نوشته آقاى على رضا نودهى را كه به تازگى از سوى انتشارات موعود منتشر شده است را، مطالعه نماييد.

هر چيزى را كه ماباور داشته باشيم به اختيار ماست اساساً در تعارض با آراء پيروان مكتب جبر قرار قرار مى گيرد و به همين جهت نه تنها «انتظار و منتظر بودن نوعى جبر گرايى و پذيرفتن مكتب جبر نيست» بلكه هر كس در زمره منتظران قرار گيرد و نامش در ميان چشم انتظاران حضرت مهدى (ع) ثبت گردد، در واقع در مقابل مكتب جبرگرايى قد علم كرده و ايستاده است؛ چون كه جبر گرايان معتقدند انسان هيچ نقشى در تعيين سرنوشت خود ندارند و هر آنچه مقرر شده باشد (بدون تفكيك ميان لوح محفوظ و لوح محو و اثبات) قطعاً اتفاق خواهد افتاد.

براى مطالعه بيشتر در اين رابطه مى توانيد به اين كتاب ها مراجعه نماييد:

١. آشنايى با مبانى و اصول مكتب جبر:

انسان و سرنوشت؛ عدل الهى، تأليف آيت الله مطهرى.

٢. آشنايى با مفهوم لوح محفوظ و لوح محو و اثبات و نقش آن در جريان ظهور:

١- ٢. تفسير الميزان، ذيل آيات يادشده؛

٢- ٢. شش ماه پايانى، تأليف مجتبى الساده، ترجمه محمود مطهرى نيا.

٣. نقش انسان ها در تعجيل ظهور و نحوه آن:

٣- ١. نظريه اختيارى بودن ظهور، تأليف على رضا نودهى؛

٣- ٢. تاريخ پس از ظهور، تأليف علامه شهيد سيد محمدصدر، ترجمه سيد حسن سجادى پور؛

٣- ٣. معرفت امام زمان (ع) و تكليف منتظران، تأليف ابراهيم شفيعى سروستانى.

چشم انتظار سؤالات بعدى شما هستيم.

پى نوشت ها:

[١]. براى نمونه، رك: سيد محمد صدر، تاريخ پس از ظهور، ص ٤٠١ به بعد

[٢]. البته اين ديدگاه مورد قبول همه علما نيست‌