يعنى امام باقر (ع)- بوده و موقوف نمى باشد كه اين مطلب نيز مؤيد ديگرى بر جبران ضعف سند آنهاست. در مجموع مى توان دلالت اين روايات را پذيرفت و اين تفسير از آيه شريفه را- كه حضرت عيسى (ع) هنوز زنده است و در آخرالزمان همه اهل كتاب به او ايمان خواهند آورد- بر ساير تفاسير ترجيح داد.

با توجه به اين كه روايت «شهر بن حوشب» در منابع روايى شيعه و اهل سنت- هر دو- نقل شده است؛ اينك به بررسى مقارنه اى اين روايت مى پردازيم:

١. اين روايت در منابع شيعه از محمد بن على بن الحسين بن على بن ابى طالب (ع) يعنى امام باقر (ع) نقل شده، در حالى كه در مصادر اهل سنت از محمد بن على بن ابى طالب يعنى محمد حنيفه روايت شده است. علامه طباطبايى (ره) در الميزان در اين باره مى گويد:

ظاهراً در آغاز، عبارت «ابن ابى طالب» در بين نبوده، تنها محمد بن على بود سپس راويان احاديث در اين كه محمد بن على كيست، اختلاف كرده اند، بعضى پنداشته اند محمد بن على بن ابى طالب (ع) است و بعضى ديگر با محمد بن على بن الحسين (ع) تطبيقش كرده اند.[١]

٢. از نظر محتوايى آنچه در روايت محمد بن حنفيه آمده، اعم از روايت امام باقر (ع) است. به عبارت ديگر، روايت محمد حنفيه هم يهوديان ومسيحيان دوران قبل از فرود آمدن حضرت عيسى (ع) از آسمان و هم دوران پس از نزول او از آسمان را شامل مى شود، ولى روايت امام باقر (ع) تنها شامل يهوديان و مسيحيان دوران پس از نزول عيسى (ع) از آسمان است.

٣. در روايت محمدبن حنفيه، جمله «پشت سر امام مهدى (ع) نماز مى خواند» نيامده و تنها به فرود آمدن حضرت عيسى (ع) از آسمان اكتفا شده است. اما، با توجه به روايات ديگرى كه در منابع روايى اهل سنت وجود دارد[٢] و در آنها به زمان فرود حضرت مسيح (ع) از آسمان در دوران ظهور حضرت مهدى (ع) تصريح شده است؛ در اين روايت نيز قطعاً منظور، نازل شدن حضرت عيسى (ع) در زمان ظهور امام زمان (ع) خواهد بود. بنابراين، عدم اشاره اين روايت به نماز گزاردن حضرت عيسى (ع) پشت سر امام مهدى (ع)، در اين مطلب كه حضرت مسيح (ع) پس از ظهور امام زمان (ع) از آسمان فرود مى آيد، خدشه اى وارد نمى كند.

به دليل ارتباط روايات نزول حضرت عيسى (ع) با روايات ظهور امام مهدى (ع) در مبحثى جداگانه به اين موضوع مى پردازيم.

روايات نزول حضرت عيسى (ع) از آسمان‌

روايات درباره نازل شدن حضرت عيسى (ع) در هنگام ظهور حضرت مهدى (ع) هم از طرق اهل سنت و هم از طرق، شيعه زياد و به اصطلاح «مستفيض»[٣] است.

در اينجا به عنوان مؤيد روايات تفسيرى، به تعدادى از روايات اهل سنت در اين زمينه اشاره مى كنيم:

١. در سنن ترمذى از رسول خدا (ص) روايت شده است كه حضرت فرمود:

بشارت دهيد، همانا امت من مانند باران است كه مشخص نيست آخرش بهتر است يا اولش؛ يا مانند بوستانى است كه جمع زيادى از آن بهره مند مى شوند. چگونه امتى كه من در ابتدا، مهدى در وسط و مسيح در انتهاى آن قرار دارد هلاك مى شود؟ لكن در اين بين [افرادى‌] بدخوى وجود دارند كه آنان از من نيستند و من از آنان نيستم.[٤]

٢. بخارى از رسول خدا روايت كرده كه حضرت فرمود:

چگونه هستيد هنگامى كه فرزند مريم در بين شما فرود آيد در حالى كه امام شما از خود شما باشد؟[٥]

٣. از عبدالله بن عمر روايت شده است كه:

مهدى كسى است كه عيسى بن مريم بر او نازل مى شود و پشت سر او نماز مى خواند.[٦]

٤. رسول خدا (ص) فرمود:

كسى كه عيسى بن مريم پشت سرش نماز مى خواند از ما است.[٧]

٥. رسول خدا (ص) فرمود:

مهدى متوجه مى شود كه عيسى (ع) فرود آمده گويى از مويش آب مى چكد؛ آن گاه مهدى به او مى گويد: جلو بايست و با مردم نماز بگزار. عيسى پاسخ مى دهد: نماز منحصراً توسط تو