ظهور او خواهد بود و قبل از آن و بعد از آن را اعتبارى نيست؛ اگر چه حقيقت در هر حال موجود باشد. بلكه در نفس داعى باشد كه به اين دعا مدعى استعداد اجابت شده و از اينجا معلوم مى شود كه صدق و كذب در اين ادعا هم، نظير فقرات سابقه مى آيد.

و اما مقصود از «تجديد احكام معطله از كتاب» كه قرآن است، آن است كه قرآن حاوى بر جميع احكام كليه و جزئيه هست؛ چنانكه خداوند فرموده:

«مافَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‌ءٍ».[١]

و شبهه نيست كه بسيارى از آنها مخفى است و اسرار محسوب است و وقت ظهور آنها، زمان ظهور امام است. پس قبل از ظهور او معطل و بى حاصل است و به ظهور امام، ظاهر و معمول به فيما بين مؤمنين مى شود. پس گويا تجديد و تازه مى شود، بعد از آنكه اثر آنها محو و منسى شده باشد، به سبب رفتن پيغمبر و ائمه (ع) از دنيا و غيبت امام حى.

و بالجمله؛ قرآن جامع كل حقايق است و لكن بسيارى از آنها در آن مخفى است و سبب خفا آنها، عدم وجود و ظهور رسول و ائمه: است، در ظاهر و در زمان ظهور امام عصر (ع) ظاهر مى شوند. پس اسرار هم ظاهر مى شوند و از اينجا معلوم مى شود كه تعطيل آنها قبل از ظهور، مستلزم عبثيت آنها نيست. زيرا كه اين تعطيل به معنى خفا در ادنى است و گر نه در اعلى ظاهر و هويدا است و همين است سر «لِيُظْهِرَهُعَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ»[٢]

كه در قرآن مجيد واقع شده و گر نه بايد حق هميشه ظاهر و غالب باشد. و محال است كه در وقتى، غير محيط و غيرغالب باشد. يا بازار او كساد و بى رواج باشد و به اين سبب معطل و ضايع مانده باشد- تعالى الله عن العجز فى رواجه او رضاه بكساده، علوا كبيرا.

و همچنين است، كلام در تشييد واردات از اعلام دين‌[٣] و سنن سيد المرسلين (ص) كه آنها نيز، در ظهور امام محكم مى شوند. اگر چه قبل از آن هم در وجود هستند؛ و لكن بر سبيل خفا و ضعف، نه بر سبيل ظهور و قوت. و حقيقت اوليه خفا و ظهور و ضعف و قوت همه، اگر چه خارج از اصل حقيقت متحده جامعه بين جميع كثرات نيست، و لكن كلام در مقام كثرت است، نه وحدت. و گر نه در عالم وحدت همين دعاها هم حاصل است و تحصيل حاصل، محال است.

«قل: كل مظهر عما عليه حقيقته فى كل شؤونهم و احوالهم و افعالهم. والا، فالله واحد فوق جميع الكثرات. و هو منزه عن كلها. فسبحان الله عما يصفون.»[٤]

و چون در فقرات مذكوره، اظهار خلاف مشهور بين الناس است، كه احكام مجدده و اعلام مشيده باشد، و معلوم است كه آن، باعث ايذاء و اذيت اغلب ناس مى شود، زيرا كه معتاد به آن نيستند، لهذا مناسب است كه بگويى:

«و اجعله اللهم ممن حصنته من باس المعتدين»

و قرار فرما، خداوندا! امام را بعد از ظهور او، از كسانى كه محافظت مى فرمايى ايشان را از شر سركشان.

چون مردم در مقام عداوت او برآيند، به سبب آنچه از او مى شنوند؛ از خلاف عادات و مشتهيات انفس ايشان، امام را حفظ فرما، كه از ايشان بدى به او نرسد و امام در زمان غيبت، لا محاله محفوظ از شر اشرار است. پس اين دعا مخصوص زمان ظهور او است كه در ظاهر در ميان خلق است و يكى از ايشان است و ممكن است كه به مقتضاى عادت بشريت، بدى از مردم به او برسد؛ از قتل و غارت و ساير ظلمهاو ستمها، كه هميشه از مردم نسبت به انبيا و اوليا صادر