ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٨٠ - گفتگو درباره امام مهدى، عليه السلام
گفتگو درباره امام مهدى، عليهالسلام
آيا مهدى واقعا در تاريخ وجود داشته است؟
قسمت دهم
شهيد سيد محمدباقر صدر
تحقيق: عبدالجبار شراره
ترجمه: مصطفى شفيعى
پرسش چهارم اين است كه فرض كنيد تصور امام موعود ممكن باشد و عمر طولانى، امامتخردسال و غيبت مطلق را نيز امكانپذير بدانيم ولى اين امكان در حدى نيست كه ثابت كند چنين شخصى در خارج، تحقق پيدا كرده است.
پس، از چه راهى به وجود خارجى مهدى ايمان بياوريم؟ آيا چند روايت كه در لابهلاى كتابها از پيامبر اكرم، صلىاللهعليهوآله، نقل شده كافى است كه ما را به وجود امام دوازدهم پايبند سازد؛ در حالى كه چنين پندارى از ساختار ذهنى انسان بسيار دور است. اصلا چگونه مىشود اثبات كرد كه مهدى واقعا در تاريخ وجود داشته است؟ شايد شرايط خاص روحى- روانى اين باور را در ذهن مردم جا انداخته باشد؟
اين اصل كه مهدى رهبر موعود و منجى عالم بشريت استبه صورت عام در احاديث نبوى، و به صورت خاص در روايات ائمه اهلبيت، عليهمالسلام، آمده است. در اين روايات مساله به گونهاى مورد تاكيد قرار گرفته كه جاى هيچگونه شكى باقى نمىگذارد و چهارصد حديث فقط از طريق برادران اهل سنت؛[١] شمارش شده كه به ضميمه روايات شيعه به بيش از شش هزار روايت مىرسد؛[٢] و چنين آمارى بسيار بالاست. در مورد خيلى از مسائل بديهى اسلام كه مسلمانان به آن معتقدند، اين همه روايت وارد نشده است.
اما تجسم اين انديشه در وجود امام دوازدهم، عليهالسلام، هم دلايل كافى دارد كه كاملا اقناعكننده است. اين دلايل را مىتوان در دو دليل يكى نقلى و ديگرى علمى، خلاصه كرد:
دليل نقلى، وجود امام موعود را اثبات مىكند و دليل علمى، ثابت مىكند كه مهدى يك اسطوره و يك فرضيه نيستبلكه حقيقتى است كه وجود او در تاريخ لمس شده است.
اما دليل نقلى: صدها روايت و حديث از پيامبر اكرم، صلىاللهعليهوآله،[٣] و ائمه اهلبيت، عليهمالسلام، رسيده است كه مىگويد مهدى موعود داراى اين خصوصيات است؛ از اهل بيت[٤] است، از فرزندان فاطمه[٥] است، از نسل حسين[٦] و نهمين فرزند آن حضرت[٧] است. و رواياتى كه مىگويد جانشينان پيامبر، صلىاللهعليهوآله، دوازده نفر مىباشند.[٨]
اين روايات، مهدى موعود را در شخص امام دوازدهم، منحصر و متعين مىكند و با اينكه ائمه، عليهمالسلام، براى حفظ آن حضرت از ترور و قتل[٩]، سعى داشتند مساله در سطح عمومى مطرح نشود، در عين حال روايات زيادى در اين زمينه وارد شده است. البته زيادى روايتبه تنهايى نمىتواند مقبوليت آن را برساند بلكه در اينجا قرينه و گواه خاصى وجود دارد كه دليل بر صحت اين روايات است.
در حديثشريف نبوى، سخن از امامان، جانشينان، اميران و سخن از دوازده تن آمده است. متن احاديث مختلف است؛ در بعضى دوازده امام