وقتى كه انتظار فرج والاترين نوع عبادت به شمار مى‌آيد، و دعا كردن براى فرج، زيباترين جلوه انتظار به حساب مى‌رود، و اصل دعا گرامى‌ترين و محبوبترين چيزها در نزد خدا است، چه منافاتى پديد مى‌آيد اگر شيعه چشم انتظار، براى نزديك شدن ظهور امام زمان، عليه‌السلام، دعا كند و در عين حال نهايت تسليم در برابر اراده خدا را داشته باشد و به آنچه كه او مى‌پسندد، رضايت كامل نشان دهد؟

آيا در چنين دعا كردنى، جز نزديك شدن به مقام بندگى خدا و سر سپردن به خواست او هدف ديگرى وجود دارد؟

٧. تاثير دعا در تغيير دادن تقديرات و قضاى الهى، غير قابل انكار است، چنانكه در روايات پيامبر اكرم صلى‌الله‌عليه‌وآله، آمده است:

اكثر من الدعاء، فان الدعاء يرد القضاء[٢]

زياد دعا كن، زيرا دعا قضاى الهى را باز مى‌گرداند.

الدعاء يرد البلاء.[٣]

دعا بلاى الهى را بر مى‌گرداند.

لا يرد القدر الا الدعاء.[٤]

تقدير الهى را چيزى جز دعا تغيير نمى‌دهد.

امام صادق، عليه‌السلام، فرمودند:

خداوند عذابى طولانى به مدت چهارصد سال بر بنى اسرائيل مقرر داشت. هنگامى كه عذاب بر بنى اسرائيل طولانى گشت، ناله زدند و تا چهل روز به درگاه خداوند گريه و زارى نمودند. خداوند به حضرت موسى و هارون، عليهماالسلام، وحى فرمود تا آنان را از بلاى فرعون برهانند و يكصد و هفتاد سال عذاب را از آنان برداشت.

بدين گونه شما شيعيان نيز اگر چنين ناله و گريه كنيد خداوند فرج ما را نزديك خواهد فرمود، و اما اگر چنين نكنيد امر فرج تا نهايت زمان مقرر شده‌اش به تاخير خواهد افتاد.[٥]

با توجه به چنين رواياتى، شيعه منتظر در عين تسليم به خواست‌خدا، با دعاى خويش نسبت‌به تعجيل فرج، از آفريدگار خويش مى‌خواهد كه در تقدير و قضاى خويش نسبت‌به ظهور آن عدالت موعود تغييرى ايجاد فرمايد و به لطف و نايت‌خود بلاى غيبت امام زمان، عليه‌السلام، را مرتفع گرداند.

٨. در اينجا مناسب است كلام مرحوم سيد محمد تقى موسوى اصفهانى را كه در ذيل برخى روايات مربوط به علائم ظهور آمده است، نقل نماييم تا عدم منافات بين دعا كردن و تسليم ارده خدا بودن ظاهرتر گردد:

ظهور مولاى ما امام زمان، عليه‌السلام، از امورى است كه در اثر برخى عوامل قابل تقديم و تاخير است. از جمله اسباب و عواملى كه باعث تقديم ظهور و نزديك شدن فرج مى‌باشد، اهتمام مؤمنين به دعا براى امام زمان، عليه‌السلام، و درخواست تعجيل فرج او از خداوند قادر متعال است.

ممكن است‌برخى جاهلان، جلو افتادن امر ظهور امام زمان، عليه‌السلام، در اثر دعا را بعيد بشمارند و عدم وقوع آنرا در پى اين همه دعاهاى اهل ايمان در هر زمان و مكان دستاويز ادعاى خويش قرار دهند.

اما چنين استبعادى ضعيف و ناآگاهانه است، زيرا هيچ بعدى ندارد كه در علم خداى سبحان براى ظهور امام زمان، عليه‌السلام، دو وقت مقرر شده باشد كه يكى نزديك و ديگرى دور باشد و ظهور در زمان نزديكتر مشروط بتلاش مؤمنين و همت آنان در زياد دعا كردن براى تعجيل فرج و نزديك شدن ظهور قرار داده شده باشد. و اين است معناى اينكه ظهور امام زمان عليه‌السلام از «امور بدايى» است كه قابليت تقديم و تاخير دارند.[٦]

٩. قابل تامل است كه در همين‌