ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٨٢ - گفتگو درباره امام مهدى عليه السلام- قسمت نهم
گفتگو دربارهامام مهدى عليهالسلام- قسمت نهم
شهيد سيد محمدباقر صدر
تحقيق: عبدالجبار شراره
مترجم: مصطفى شفيعى
اينك به اين پرسش سوم مىرسيم كه مىگويد:
حضرت مهدى، عليهالسلام، با اين كه بيش از حدود پنجسال نداشت كه پدر خود را از دست داد، چگونه به مقام شامخ رهبرى رسيد؟ مىدانيم كه پنجسالگى دوران طفوليت است و هرگز براى رشد شخصيتى يك رهبر كافى نيست. پس چه زمينههايى در تكامل وى، نقش داشته است؟
جواب اين است كه:
آن حضرت پس از رحلت پدر، جانشين وى در امانت و رهبرى شد و اين بدان معنا است كه همو ويژگيهاى فكرى و روحى يك امام را در همان اوان كودكى دارا بوده است.
امامت زود رس هم رخدادى سابقهدار است؛ چند تن از پدران آن حضرت نيز چنين بودهاند، مانند امام محمد تقى، عليهالسلام، كه در سن هشتسالگى[١] و امام علىالنقى، عليهالسلام، كه در نه سالگى[٢] امامت رسيدند.
ولى اين پديده در حضرت مهدى، عليهالسلام، به اوج خود مىرسد و مىبينيم كه در پنجسالگى به امامت رسيده است. دليل اينكه ما اين پديده را يك واقعيت تاريخى مىناميم اين است كه اين امر در رابطه با برخى از پدران آن حضرت، يك حقيقت ملموس و عينى بوده است، مسلمانان آن را درك كرده و با آن زندگى كردهاند و هيچ چيز براى اثبات يك واقعيت، برتر از وقوع آن در ميان يك جمعيت نيست.[٣]
توضيح اين مساله نياز به بيان چند نكته دارد:
الف) امامتيك پايگاه سلطنتى نبود كه با وراثت از پدر به پسر برسد و نظام حاكم از آن پشتيبانى كند؛ همانند خلافت فاطميان و عباسيان؛ بلكه امامت از راه نفوذ فكرى و اثر معنوى در ميان نهادهاى مردمى، حمايت گسترده ايشان را به دست مىآورد به گونهاى كه مردم كسى را جز امام، لايق رهبرى اسلام نمىدانستند.
ب) اين نهادهاى مردمى از همان صدر اسلام، تشكيل شده بود ولى در عهد امام باقر و امام صادق، عليهماالسلام، بيشتر شكوفا و گسترده گشت. مدرسهاى كه اين دو امام درون پايگاهها تشكيل دادند، موج فكرى وسيعى را در جهان اسلام ايجاد كرد. صدها فقيه، متكلم، مفسر و ديگر دانشمندان اسلام شناس و انسان شناس در اين مدرسه مشغول بودند به گونهاى كه يكى از راويان آن زمان (حسن بن على وشاء) گويد: روزى من وارد مسجد كوفه شدم و ديدم نهصد دانشمند[٤] در آنجا گرد آمده و همگى از امام صادق، عليهالسلام، روايت مىكنند!!