ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٢ - ٤ مصاديق آيه محل بحث
١. انسان به حد اضطرار و درماندگى برسد. «امن يجيب المضطر»
٢. انسان از تمام اسباب مادى نا اميد شود و با تمام وجود فقط خدا را بخواند. «اذا دعاه»
در اين حالت انسان، ارتباط قوى و محكمى با خدا پيدا مى كند و خداوند نيز دعاى او را مستجاب مى كند و گرفتارى را از او برطرف مى كند. «و يكشف السوء»
اگر مريض است، عافيت خود را به دست مى آورد.
اگر گرفتار است، رهايى مى يابد.
اگر فقير است، بى نياز مى شود.
اگر از گناهانش پشيمان است، توبه اش پذيرفته مى شود.
اگر هراسناك است، امنيت به دست مى آورد.
و بالاخره اگر در جامعه اى ظلم و ستم فراگير شود، مردمى كه به ضعف كشيده شده اند يار و ياورى نداشته باشند تا آنها را از اين رنج و بلا نجات دهد، و تلاش و كوشش آنها براى تغيير اوضاع اثر نداشته باشد، در اين حالت اگر مردم با قطع همه واسطه ها، ارتباط كامل با خداوند پيدا كنند، آن وعده الهى- كه همان تحقق خلافت در زمين براى مؤمنان صالح و مستضعفان روى زمين است- محقق خواهد شد.
اين بخش از آيه كه مى فرمايد: «و يجعلكم خلفاء الارض» بيانگر خواسته مهمى است كه مردم بايد طالب آن باشند، و همين جمله قرينه اى است كه يكى از مصاديق «سوء» چيره شدن ظالمان بر مستضعفانى است كه پناهگاهى جز خدا ندارند. و لذا اگر در اين حال مستضعفان با اخلاص تمام خدارا بخوانند، وعده الهى محقق مى شود و آنها وارث زمين مى گردند.
بنابراين، آياتى كه در بحثهاى گذشته بيان شد و در آنها خداوند وعده داده بود كه دين الهى بر همه اديان غلبه پيدا مى كند، و حق بر باطل پيروز مى شود، و مؤمنان صالح و مستضعفان وارث زمين مى شوند، و ... زمانى محقق مى شود كه مردم، خود قدم اول را بردارند و با تمام وجود براى رسيدن به اين اهداف كوشا باشند.
٤. مصاديق آيه محل بحث
از مصاديق بارز اين آيه، مردمى هستند كه با تحمل همه سختيها و گرفتاريها، زمينه حكومت جهانى حضرت مهدى، عجل الله تعالى فرجه، را فراهم مى كنند.
در روايتى از پيامبر اكرم، صلى الله عليه وآله، آمده است كه:
سيكون من بعدى خلفاء، و من بعد الخلفاء امراء، و من بعد الامراء ملوك، و من بعد الملوك جبابرة، ثم يخرج رجل من اهل بيتى يملا الارض عدلا كما ملئت جورا.[١]
بعد از من خلفايى مى آيند، و پس از آن اميرانى مى آيند، و بعد از آن پادشاهانى مى آيند، و پس از آن جبارانى مى آيند، سپس مردى از خاندان من قيام مى كند و زمين را پر از عدل مى كند همانطور كه از