ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٩٣ - تدبير در تعيين مصاديق اهل بيت
و در زمره «اهلبيت» قرار گيرد، اما پيامبر، صلىاللهعليهوآله، فرمود: نه، تو عاقبتبه خير هستى، اما، اين آيه فقط در حق من و برادرم على، دخترم فاطمه و دو فرزندم، حسن و حسين كه درود بىپايان پروردگار بر آنان باد، و همچنين درباره نه نفر از فرزندان پسرم حسين، عليهالسلام، نازل شده است.
سليم بن قيس گويد: سخنان امام كه به پايان رسيد، همه در پاسخ گفتند: صحيح است، امسلمه هم عين اين مطلب را خبر داد و ما تنها به گفته او هم اكتفا نكرديم، بلكه از شخص نبىاكرم، صلىاللهعليهوآله، سؤال كرديم، فرمود: صحيح است و آنچه امسلمه گفته بود، پيامبر اكرم، صلىاللهعليهوآله، با تكرار تاييد كرد.[١]
آيه تطهير و همسران پيامبر
«امسلمه» و «عايشه» همسران رسول خدا، صلىاللهعليهوآله، با اينكه هر دو خواهان مشاركت در فضيلت آيه تطهير و ورود در زمره اهلبيت، عليهمالسلام، بودند، هر دو اعتراف مىكنند كه آيه كريمه، نه تنها شامل آنها نمىشود، بلكه پيامبر اكرم، صلىاللهعليهوآله، مؤدبانه و با متانت تاكيد فرمود: هرگز زنان پيامبر انتظار نداشته باشند كه با ورود در زمره اهلبيت، عليهمالسلام، مفتخر گردند و آيهاى كه طرح اساسى، براى سازمان دهى آينده اسلام است، شامل آنها شود؛ زنان پيامبر بايد بدانند كه تنها افتخار همسرى پيامبر، صلىاللهعليهوآله، براى آنها كافى است و در آينده اگر در سرنوشت اسلام دخالت نكرده و آسيبى نرسانند، خوشبختى در انتظار آنها است. چنانكه نبى اكرم، صلىاللهعليهوآله، به امسلمه فرمود: «انك على خير» اما با وجود اعتراف و تصريح دو همسر معروف رسول خدا، صلىاللهعليهوآله، دو گروه اصرار دارند كه آيه تطهير را، يا منحصر در بانوان رسالت نمايند و يا آنان را در رديف پنج تن آل كساء در آورند.
گروه اول: برخى از روات و افراد صدر اسلام مانند «عكرمه»، «مقاتل بن سليمان» و «عروة بن زبير».
گروه دوم: جمعى از مفسران عامه و علماى اهل تسنن.
اما در پاسخ اين دو گروه بايد گفت كه، وقوع صدر آيه و ما بعد آن در حق ازواج آن حضرت، موجب نمىشود كه مراد از اهل بيت، همسران باشد. زيرا:
١. «التفات» يكى از فنون بيان است و باعث توجه بيشتر مىشود و در عرف و عادات فصحا، شايع است كه در اثناى كلام، خطاب به غير مىكنند و بعد به كلام اول عود مىنمايند؛ و قرآن مجيد، مشحون و در كلام عربى، معروف است. نظير اين آيه كه در ابتدا خطاب به زن فرعون است، اما ناگاه تغيير سياق داده و خطاب به يوسف مىشود و در ادامه بار ديگر خطاب به زن فرعون مىگردد «... ان كيدكن عظيم، يوسف اعرض عن هذا و استغفرى لذنبك كنت من الخاطئين.»[٢]
٢. حديث ام سلمه مشعر استبر آنكه: اين آيه در خانه من نازل شد و غير حضرت پيامبر، صلىاللهعليهوآله، و حضرت على، فاطمه، حسن و حسين، عليهمالسلام، كسى در آنجا نبود.
٣. اگر آيه در حق همسران پيامبر بود بايستى چنين آورده شود: «ليذهب عنكن و يطهركن»؛ چون به صيغه مذكر واقع شده معلوم مىشود در حق اهل بيت پيامبر كه آل عبا باشند، نازل شده است (و با وجود آنكه حضرت فاطمه، عليهاالسلام، داخل بودهاند صيغه مذكر به جهت تغليب مىباشد).
٤. صاحب كتاب «عينالمعالى» گويد: ظاهرا آيه اگر چه دال استبر آن كه مراد از اهل بيت، همسران باشند، اما اينكه «عايشه»، «امسلمه»، «ابوسعيد خدرى» و «انس بن مالك» كه نقل نمودهاند كه اهل بيتحضرت على، فاطمه، حسن و حسين، عليهمالسلام، مىباشند، اين ظهور را رفع مىكند.[٣]
تدبير در تعيين مصاديق اهلبيت
گردآمدگان در خانه امسلمه، با نبىاكرم، صلىاللهعليهوآله، پنج نفرند كه مجموعهاى از يك خاندان سرشار از فضيلتاند، يعنى شخص پيامبر، كه خود مبين و مفسر آيات