اشاره: شايد برخى گمان كنند كه عيد غدير تنها اختصاص به شيعيان دارد و در كلمات پيامبر اكرم، صلى‌الله‌عليه وآله، اشاره‌اى به لزوم بزرگداشت آن نشده است. اما بايد گفت كه عيد غدير نيز چون عيد فطر و قربان از اعياد اسلامى، بلكه از بزرگترين اعياد است، و نخستين كسى هم كه اين روز را به عنوان عيد اسلامى معرفى كرد، خود پيامبر اسلام، صلى‌الله‌عليه وآله، بود. آنچه در پى خواهد آمد تحقيقى است در زمينه سابقه تاريخى عيد غدير كه اميدواريم مورد استفاده خوانندگان عزيز واقع شود.

پيامبر اكرم پس از آنكه على‌بن‌ابيطالب را در روز غدير به جانشينى خود تعيين كرد، در همان روز اين عيد را اعلام نمود و مراسم آن را بپا داشت، و در خيمه‌اش نشست و با كمال خوشحالى و سرور از تبريك گويندگان استقبال كرد و به آنها مى‌فرمود:

به من تبريك بگوييد ... به من تبريك بگوييد، زيرا خداوند مرا به نبوت و اهل بيتم را به امامت اختصاص داده است.[١]

ما در تاريخ پيامبر، شاديهاى او روزى را نمى‌يابيم كه پيامبر گفته باشد: به من تبريك بگوييد، حتى روز ازدواجش و روز هجرتش از مكه به مدينه و رهايى از چنگال مشركان، و روز فتح مكه و پيروزى مسلمانان نفرمود به من تبريك بگوييد، ولى روز غدير مكرر مى‌فرمود: به من تبريك بگوييد، چرا؟ به خاطر آنكه پيامبر عظمت اين روز را بخوبى درك مى‌كرد و از شرافت اين خاطره و برترى داشتن اين عيد بر ساير اعياد آگاه بود.

بر همين اساس پيامبر فرمود:

روز عيد غدير خم بهترين اعياد امت من است، و آن روزى است كه خداوند تعالى به من فرمان داده با منصوب كردن على بن ابيطالب به عنوان رهبرى كه امتم پس از من به وسيله او هدايت‌يابند؛ آن روز را ياد كنيم. آن روزى است كه خدا دين را در آن روز كامل و نعمت را تمام گردانيد و اسلام را به عنوان يك دين براى مردم پسنديد.[٢]

پيامبر در اين حديث، اولا: روز غدير را يك عيد اسلامى جاويد در رديف ساير اعياد اسلامى اعلام كرده؛ ثانيا: عيد غدير را مطلقا برتر از اعياد اسلامى شمرده است.

پس از رحلت پيامبر، خود اميرالمؤمنين نيز روز غدير را به عنوان يك عيد اسلامى تلقى كرد[٣] و در سالى كه روز غدير با جمعه مصادف بود خطبه‌اى ايراد نمود و در ضمن آن فرمود:

خداوند بزرگ در اين روز بزرگ در اين روز براى شما گروه مؤمنان دو عيد بزرگ كه قوام هريك به ديگرى است جمع كرده تا احسانش را نزد شما كامل گرداند و شما را بر راه هدايت آگاه و مطلع كند ... از اين رو جمعه را مركز تجمع براى پاكسازى گذشته‌ها