ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٥ - اشاره
چرخهاى آنند.
تمدّن حيات و حركت رو به كمال و رشد و بالندگى خود را از انديشه و آموزههاى آن به آن نوشونده مىگيرد و در فضاى انديشههاى نو و پيشرفته و همه سونگر و ژرف مىتواند نفس بكشد و درگذر زمان پژمرده نشود و از حركت باز نايستد.
تمدّن، بايد بر بال خردورزى و استفاده و بهره از خرد ديگران و انديشههاى نو و كنارگذاشتن انديشههاى كهنه و ناكارآمد هميشه و همه گاه حركت كند تا در عرصه هنر، نوآورى داشته باشد. در صنعت به ابتكارها و نوآورىهايى دست يابد و در كشاورزى دگرگونى پديد آورد. در آموزش و پرورش گام در راههاى جديدى بگذارد. در تربيت كودكان نوجوانان و جوانان شيوههاى نوى پديد آورد يا از شيوههاى نو به خوبى بهره برد. در مبارزه با ناهنجارىهاى اجتماعى ابتكار عمل را به دست گيرد.
انديشه و خردورزى روح تمدّن است. اگر انديشه از پويايى بازماند و خردمندان از به كارگيرى خرد خود براى كشف راههاى جديد حركت قافله جامعه و تمدّن خوددارى ورزند يا نادانانِ بر اريكه آنان را از اين كار باز دارند، تمدّن از داخل خالى مىشود و به زودى درهم مىشكند.
از اين رو قرآن كريم دست كسانى را كه تلاش مىكردهاند كه انسانها را به تقليد از پيشينيان وادارند، رو مىكند و چهره آنان را به انسانها مىنماياند و مىفرمايد:
«وَكَذلِكَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلَّا قالَ مُتْرَفُوها إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ وَ إِنَّا عَلى آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ؛[١] و همچنان ما نفرستاديم پيش از تو [اى محمّد] در هيچ شهرى آگاه كنندهاى جز آنكه جهان داران و افزون كاران آنها مىگفتند: ما پدران خود را بر اين كيش يافتيم و ما به آنها اقتدا مىكنيم.
خداوند با اين آيه شريف، مهمترين رمزِ ماندگارى هر جامعه و تمدّنى را بيان مىكند. به ويژه براى مسلمانان پيام دارد و به آنان يادآور مىشود عرصه فرهنگ و دين را به كامكاران، به نازپروردگان، جهان داران و افزون كاران و انگذارند؛ زيرا كامكاران و مترفان جامعه برنمى تابند كه دين با نيازهاى جديد همخوانى بيابد و پاسخ گوى نيازهاى مردم باشد و زنجيرهاى تقليد را كه ماندگارى و آقايى و سرورى آنان در آن است، از انديشه و فكر مردم بگشايد؛ از اين روى بايد آگاهانه در هر زمان و مكان با اين شوم آفرينان تيره روز در افتاد تا آفتاب حق هميشه نور افشاند. انشاءالله
پىنوشتها:
[١]. سوره بقره (٢)، آيه ١١.
[٢]. همان، آيه ١٢.
[٣]. سوره اعراف (٧)، آيه ٨٠.
[٤]. سوره عنكبوت (٢٩)، آيه ٢٩.
(٥). همان، آيه ٣٤.
[٦]. سوره اعراف (٧)، آيه ٣١.
[٧]. سوره دخان (٤٤)، آيه ٣١.
[٨]. همان، آيات ٣٠- ٣١.
[٩]. سوره سبأ (٣٤)، آيه ٣٤.