ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٧ - ٢ نقش محورى عدالت در جهان آينده
و ترويج فرهنگ مهدويّت و آخرالزّمان؛
ب. اهميّت دادن بيشتر به اين قبيل آموزهها در پژوهشها و تحقيقات كلامى، تاريخى و روايى و تلاش براى تبيين هرچه دقيقتر و كاملتر مبانى و مستندات آنها؛
ج. تكيه بر اين گونه تعاليم در موارد تعارض و اختلاف آموزههاى آخرالزّمانى اسلام با باورها و اعتقادات ديگر ملل و مذاهب.
پس از اين مقدّمه، آموزههاى اساسى و بنيادين تفكّر مهدوى و آخرالزّمانى اسلام را به اجمال بررسى مىكنيم.
گفتنى است، ملاك ما در اين بررسى، كتاب ارزشمند «منتخب الأثر فى الإمام الثانى عشر (ع)» اثر حضرت آيت الله العظمى صافى گلپايگانى بوده است.
در مجلّدات سه گانه اين كتاب، با بهرهگيرى از ٣٩٠ كتاب از منابع تفسيرى، روايى، كلامى و تاريخى شيعه و اهل سنّت، بيش از ١٢٠٠ روايت نقل شده از پيامبر اكرم (ص) و اهل بيت عصمت و طهارت (ع) درباره تولّد، غيبت و ظهور امام مهدى (ع) در يازده باب دستهبندى و در فصول متعدّد ارائه شده است.
نكته با اهمّيت در مورد كتاب ياد شده اين است كه در آغاز هر فصل و در بررسى هر موضوع، به تعداد رواياتى كه در منابع شيعه و اهل سنّت درباره آن موضوع وارد شده، نيز اشاره شده است.
١. وجود آيندهاى روشن و اميدبخش براى جهان
برخلاف برخى مكاتب فلسفى و اديان و مذاهب ساختگى كه معتقدند جهان و جهانيان سرانجام در اوج تاريكى، گمراهى، ستم و نابرابرى در اثر رويدادها و بلايايى طبيعى يا سلاحها و تجهيزات ويرانگر دستساخته بشر، نابود مىشوند، مكتب اسلام، آينده جهان را بسيار روشن، اميدبخش سرشار از نور و سرور مىداند و معتقد است كه دنيا سرانجام، عاقبت به خير خواهد شد و برخلاف ميل همه ستمگران و سركشان تاريخ، جهانيان در پايان تاريخ، طعم خوش عدالت، آزادى و رستگارى را خواهند چشيد.[١]
در آيات متعدّدى از قرآن كريم، به اين موضوع تصريح شده است كه از آن جمله مىتوان به اين آيه اشاره كرد:
«وَعَدَاللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ؛[٢] خدا به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كردهاند، وعده داده است كه حتماً آنان را در اين سرزمين جانشين [خود] قرار دهد؛ همانگونه كه كسانى را كه پيش از آنان بودند، جانشين [خود] قرار داد و آن دينى را كه برايشان پسنديده است به سودشان مستقر كند و بيمشان را به ايمنى مبدل گرداند، [تا] مرا عبادت كنند وچيزى را با من شريك نگردانند و هر كس پس از آن به كفر گرايد، آنانند كه نافرمانند.»
افزون بر آيات قرآن، بيش از هزار روايت از پيامبر اكرم (ص) و امامان معصوم (ع) نقل شده كه در همه آنها به وجود آيندهاى روشن و اميد بخش براى جهان تصريح شده است.[٣]
در يكى از اين روايات كه از پيامبر اعظم (ص) نقل شده است، مىخوانيم:
«اگر از [عمر] دنيا تنها يك روز باقى مانده باشد، خداوند صاحب عزّت و جلال، مردى را بر مىانگيزد كه جهان را پر از عدل كند، چنان كه از ستم پر شده بود.»[٤]
٢. نقش محورى عدالت در جهان آينده
در روايات و متون اسلامى براى جامعه موعود اسلامى و حكومتى كه در فرجام تاريخ در سرتاسر جهان حاكم خواهد شد، ويژگىهاى متعدّدى برشمرده شده است، ولى بىترديد، در ميان همه اين ويژگىها، عدالت جايگاهى بىبديل و منحصر به فرد دارد و محور همه تحوّلهاى جهان پس از ظهور به شمار مىآيد.
بر اساس آموزههاى اسلامى، در آرمانشهرى كه وعده تحقّق آن به همه جهانيان داده شده است، همه مظاهر ستم و بىعدالتى از بين خواهد رفت و عدالت بر همه مناسبات فردى و اجتماعى انسانها حكمفرما خواهد شد.
بر اساس بررسى مؤلّف محترم كتاب «منتخب الأثر»، در منابع و