ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤ - مساجد ساختار شكن و ابنيه شرك و نفاق

مساجد ساختار شكن و ابنيه شرك و نفاق‌

اسماعيل شفيعى سروستانى‌

حضرت امام صادق (ع) به نقل از پدر بزرگوارشان، در تفسير آيه ٣٣ سوره احزاب‌ «وَلا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى‌» مى‌فرمايند: «خود را مانند خودآرايى زنان عصر جاهليّت اوّل نياراييد.»[١]

تبرّج، به معناى «توسعه در ديدار» از كلمه «برج» گرفته شده است. به استناد كلام مرحوم علّامه طباطبايى در تفسير «الميزان»، تبرّج ظاهر شدن مانند ظاهر شدن برج‌ها براى بينندگان آنهاست.[٢]

شايد بتوان، «خودآرايى به قصد خودفروشى» را حاوى نزديك‌ترين مفهوم براى تبرّج جاهلى دانست.

«تظاهر» در معنى خودنمايى، تخفيف يافته تبرّج است. تمنّاى نمايش و ظاهرسازى. برون‌فكنى ويژه‌اى كه به تمامى در مقابل «خوددارى، خويشتن‌دارى، حياء و حتّى رازدارى» قرار مى‌گيرد. نوعى نمايش بى‌محاباى داشته‌ها در بر خلق روزگار.

اين نمايش همراه با تفاخر، آتش ميل و حسد را برمى‌انگيزد و نفس تيز تك نهفته در كالبد كوچك هزاران پير و جوان را به مسابقه‌اى بزرگ فرا مى‌خواند.

تبرّج، ضدّ پوشيدگى و مخالف آن است از اين رو، مورد نكوهش حضرات معصومان (ع) و اهل خرد واقع شده و از مشخّصات انسان عصر جاهليّت اوّلى به شمار مى‌رود. همان كه واسپس قرن‌ها در هيئت جاهليّت ثانوى آخرالزّمانى بازگشت مى‌كند و در مقابل امام زمان (ع) و خاستگاه ايشان مى‌ايستد.

حال چنانچه از منظر گشوده شده به وسيله قرآن كريم؛ يعنى «نهى» و «نكوهش» تبرّج و تظاهر به حوزه‌هاى فرهنگى و تمدّنى گذشته و جارى بنگريم، درمى‌يابيم كه، شهرها نمايشگاه تبرّج و تظاهرند. خانه‌ها، لباس‌ها و وسايل نقليه كه چونان برج‌ها در خودنمايى، خودآرايى، تظاهر و خودفروشى‌اند، جملگى فاقد صفت پوشيدگى‌اند و چون شيشه همه اندوخته‌ها و پنهانى‌ها را نمودار مى‌سازند.

كوچه‌ها و محلّه‌ها و جمله آنچه كه در گستره شهر قابل شناسايى‌اند