ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٩ - ٢ جبرئيل در روز ظهور امام زمان (ع)
پدر «فضل» مىباشد) سعى كن اين مكان از تو فوت نشود و از دستت نرود.»[١]
دشمنان جبرئيل: ناصبيان و يهود؛
در آيه ٩٧ سوره بقره آمده:
قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ وَ هُدىً وَ بُشْرى لِلْمُؤْمِنِينَ؛ آنها مىگويند: «چون فرشتهاى كه وحى را بر تو نازل مىكند، جبرئيل است و ما با جبرئيل دشمن هستيم، به تو ايمان نمىآوريم!») بگو: «كسى كه دشمن جبرئيل باشد (در حقيقت دشمن خداست) چرا كه او به فرمان خدا، قرآن را بر قلب تو نازل كرده است؛ در حالى كه كتب آسمانى پيشين را تصديق مىكند؛ و هدايت و بشارت است براى مؤمنان.»
كه مشابه اين مضمون را در آيه ١٠١ سوره نساء نيز مىتوان ديد. آن گونه كه از روايات برمىآيد يهوديان از جبرئيل (ع) از اين بابت متنفّرند كه مجرى خشم و غضب الهى درباره آنان بوده است. علاوه بر آن به سبب ميزان تمجيدها و حمايتهاى جبرئيل (ع) از اميرمؤمنان (ع) آن دسته از جامعه اسلامىكه در زمره ناصبيان قرار گرفته و بغض اهل بيت (ع) را در دل دارند، از جبرئيل (ع) نيز متنفّرند. از حضرت امام حسن عسكرى (ع) نقل مىكند كه فرمود:
جابر ابن عبد الله انصارى گفت: عبد الله بن صوريا كه غلامى يهودى و يك چشمش كور بود، يهودان مدّعى بودند او داناترين افراد مكتب خدا و علوم انبيا است، از پيامبر اكرم (ص) سؤالهايى در مورد مسائل مختلف نمود تا ايشان را در جواب آنها به دشوارى گرفتار كند، امّا پيامبر اكرم (ص) جوابهايى به او دادند كه چارهاى از نپذيرفتن آنها نداشت.
گفت «اين اخبار را كدام فرشته برايت مىآورد؟ فرمود: جبرئيل. گفت: اگر فرشته ديگرى مىآورد به تو ايمان مىآوردم ولى جبرئيل در بين فرشتگان دشمن ما است، جز او اگر ميكائيل يا ديگرى از ملائكه به جز جبرئيل مىآورد به تو ايمان مىآوردم. پيامبر (ص) فرمود: چرا جبرئيل را دشمن خود مىدانيد؟ گفت: چون او گرفتارى و شدّت را براى بنى اسرائيل مىآورد و نگذاشت بخت نصر به دست دانيال كشته شود تا مسلّط بر مردم گرديد و بنى اسرائيل را به كشتن داد هر نوع گرفتارى و ناراحتى را فقط جبرئيل مىآورد ولى ميكائيل حامل رحمت خدا بود.[٢]
حضور جبرئيل در حوادث ظهور امام عصر (ع) و پس از آن براى يارى ايشان؛
١. صيحه آسمانى
صيحه از جمله نشانههاى حتمى ظهور است كه اندكى پيش از ظهور عمومى امام عصر (ع) رخ مىدهد. ابوبصير از حضرت امام محمّد باقر (ع) روايت نموده كه فرمود:
«هر گاه ديديد آتشى بزرگ و شعلهور سه روز يا هفت روز از مشرق طلوع كرد، به خواست خداوند منتظر فرج و ظهور دولت آل محمّد باشيد؛ زيرا خداوند بر همه چيز غالب و حكيم است. آنگاه فرمود: صداى آسمانى فقط در ماه رمضان است؛ يعنى ماه خدا و آن هم صداى جبرئيل به اين مردم است. سپس فرمود: گويندهاى از آسمان نام قائم را مىبرد به طورى كه از مشرق تا مغرب آن را مىشنوند. هر كس خواب است، بيدار مىشود و هر كس ايستاده مىنشيند و هر كس نشسته از وحشت آن صدا برمىخيزد. خدا رحمت كند كسى را كه از آن صدا عبرت مىگيرد؛ زيرا صداى اوّل، صداى جبرئيل امين است.»
ايشان ادامه دادند:
«آن صدا در شب جمعه بيست و سوم ماه رمضان است، به آن شك ننماييد و آن را بشنويد و پيروى كنيد. در آخر آن روز، صداى شيطان ملعون به گوش مىرسد كه مىگويد: آگاه باشيد! فلانى (مقصود سفيانى است) مظلوم كشته شده است تا بدين وسيله، مردم را به شك بيندازد و در ميان آنها فتنه انگيزد، چه بسيار مردم مردّد و متحيّرى كه در آن روز به واسطه اين شك به آتش دوزخ درافتند. ولى شما اگر صداى اوّل را در ماه رمضان شنيديد، شك نكنيد كه صداى جبرئيل است و علامت آن اينست كه اسم قائم و پدرش را مىبرد، به طورى كه دختران پردهنشين نيز آن را مىشنوند و پدر و برادر خود را تشويق به بيرون آمدن، مىكنند.[٣]
٢. جبرئيل در روز ظهور امام زمان (ع)
در مقاطع مختلف پس از ظهور، جبرئيل و ميكائيل حضور ملموسى دارند، كه از آن جمله مىتوان به سرآغاز ظهور و هنگامه بيعت با حضرت مهدى (ع) در «مسجدالحرام» و نيز لشكر كشى براى نبرد با سفيانى[٤] و شكست و كشتن او اشاره كرد.[٥]
پس از به دست گرفتن حكومت مكّه توسط امام عصر (ع) و سلطه بر اين منطقه، با توجّه به جنايات سفيانى از «شام» تا «عراق» و «شبه جزيره»، مهمترين و ضرورى ترين اقدام، عقب راندن و دفع اوست. از همين رو امام (ع) با سپاهيانى كه تحت رهبرى ايشان و فرماندهى سيصد و سيزده يارشان تشكيل شده، با هسته اوّليه ده هزار نفره به تعقيب سپاهيان سفيانى مىپردازند.