مشکاة الأنوار ت عطاردی - شیخ طبرسی - الصفحة ٢٣٣ - در عقل و صفات آن
آن در كتاب خدا حكمى هست اما عقل مردم به آن نمىرسد.
(١) ٩. امام رضا ٧ فرمود: گروهى از قريشيان خدمت حضرت رسول ٦ رسيدند و در باره حادثهاى كه براى آن جناب پيش آمده بود گفتگو مىكردند، گفتند: يا رسول اللَّه هر گاه مىخواهى جايى بروى بهتر است كه چند نفر همراه شما باشند تا از شما حمايت كنند. فرمود: هنگامى كه خداوند متعال اراده مىكند عقل آدمى از كار مىماند و هنگامى كه امر خدا نافذ شد بار ديگر عقل بر مىگردد.
(٢) ١٠. على ٧ فرمود: عقل شمشيرى است بران هواى نفست را با عقل بكش.
(٣) ١١. رسول خدا ٦ فرمود: نخستين اثر عقل بعد از ايمان آن است كه مردم را دوست داشته باشى و نيز فرمود: خداوند عقل را بر سه چيز قرار داده است، در هر كس اين سه چيز باشد عقلش كامل است و در هر كس نباشد عقلى نخواهد داشت. حسن معرفت به خداوند، حسن طاعت و حسن صبر در برابر امر خداوند.
(٤) ١٢. امام صادق ٧ فرمود: خداوند پنج چيز را بين مردم تقسيم كرده است. يقين، قناعت، صبر، شكر، و عقل همه اينها را كامل مىكند.
(٥) ١٣. از امام رضا ٧ سؤال شد عقل چيست؟ فرمود: صبر بر مصائب، مداهنه با دشمنان و بردبارى با دوستان.
(٦) ١٤. على ٧ فرمود: سينه عاقل صندوق رازهاى اوست مال و ثروتى مانند عقل و فقرى بالاتر از جهل و ميراثى مانند ادب نيست.
اگر خبرى شنيديد او را با عقل خود بسنجيد و در اطراف آن تحقيق كنيد نه اينكه با شنيدن آن را نقل كنيد زيرا روات علم زيادند ولى متفكرين اندك هستند.
مالى استوارتر از عقل نيست و عقلى مانند تدبير نمىباشد، عاقل بايد در سه چيز شاخص باشد نخست معاش خود را اصلاح كند، دوم در فكر معاش