پنج رساله اعتقادى - الخواجة نصير الدين الطوسي؛ العلامة الحلي؛ الشيخ البهائي؛ عزّالدين الآملي - الصفحة ٥٤٩ - فصل سوم در صفات سلبيه

تعالى سخن آفريد در درخت تا با موسى- على نبيّنا و ٧- سخن گفت، و هرچه خداى تعالى به آن خبر داده است حقّ است، پس خداى تعالى متكلم باشد.

[٩] مسأله: خداى تعالى صادق است، يعنى كلامش از خبر وعده و وعيد همه راست است، زيرا كه دروغ قبيح است، و نقص است، و خداى تعالى منزّه است از فعل قبيح و نقص.

و ديگر آنكه اگر كذب بر خداى تعالى روا باشد اثبات نبوّت أنبياء نتوان كرد، و مكلفان را اعتماد بر وعد و وعيد و أخبار او نماند، پس اقدام بر اطاعت و عبادت و متابعت پيغمبران نماند، پس تكليف و فرستادن پيغمبران بى‌فايده و عبث شود.

فصل سوم در صفات سلبيّه‌

يعنى صفاتى كه خداى تعالى منزّه و مقدّس است از آن، و روا نباشد كه ذات مقدس او را به آن نسبت كنند.

[١٠] مسأله: خداى تعالى واحد است، يعنى يكى است و او را شريكى و نظيرى نيست و مثل و مانندى، يكتاى بى‌همتاست، زيرا كه اگر او را شريك باشد تواند بود كه يكى از ايشان خواهد كه جسم معيّن مثل آسمان متحرك باشد، و ديگرى خواهد كه همان جسم ساكن باشد:

پس اگر مراد هر دو بر آيد لازم آيد، كه يك جسم در يك وقت متحرك باشد و هم ساكن، و عجز هر دو نيز لازم آيد، و اينها محال است، پس خداى تعالى يكى باشد و او را شريك نباشد.

ديگر آنكه خداى تعالى فرمود كه: (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ)[١] يعنى بگو اى محمّد كه خداى تعالى يكى است و او را شريك نيست.

و نيز فرمود كه‌ (أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ)[٢] يعنى به درستى و راستى كه نيست خداى شما إلّا يكى. و فرمود كه: (لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا)[٣] يعنى اگر در آفرينش آسمان و زمين خداى ديگر مى‌بود غير از خداى تعالى، نظام وجود آسمان و زمين فاسد و مختل بودى. و نيز فرمود كه: (فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ)[٤] يعنى بدان اى محمد كه نيست خداى الّا يكى.

[١١] مسأله: خداى تعالى مركب نيست، و مركب آن است كه او را جزء باشد، و او موجود نشود الّا بعد از آنكه اجزاء پيدا شوند و به هم تركيب كرده شوند، پس اگر خداى مركب باشد محتاج باشد در هستى خود به آن اجزاء، و هرچه در وجود خود محتاج باشد به غير خود ممكن الوجود بود، پس اگر خداى تعالى مركب باشد ممكن الوجود بود، و اين باطل است، زيرا كه خداى تعالى واجب الوجود است، پس مركب نه باشد.

[١]. التوحيد: ١

[٢]. الكهف: ١١٠

[٣]. الأنبياء: ٢٢

[٤]. محمد: ٩