پنج رساله اعتقادى - الخواجة نصير الدين الطوسي؛ العلامة الحلي؛ الشيخ البهائي؛ عزّالدين الآملي - الصفحة ٥٣٣ - ٤ - رسالة حسنيه در بيان اعتقادات عقليه و ذكر عبادات شرعية نقليه

آورده و مى‌گويد از آنجايى كه عنوان مذهب شيعه نامى است كه تمامى فرقه‌هاى شيعه همانند زيدى و كيسانى و واقفيه و جز اينها كه داراى عقائد فاسده و آراء باطله هستند را در بر مى‌گيرد و مخالفين إماميه عقائد باطل آن گروهها و نحله‌ها را از روى نادانى و عدم تمييز به اماميه نسبت مى‌دهند، از اين رو شيخ بهايى براى آگاه نمودن ديگران از عقائد مذهب حقّه و جدا نمودن اثنا عشرية از ديگر فرقه‌هاى باطله اقدام به بيان اعتقادات اماميه در اصول و فروع نموده و طى ٢٠ عنوان (نعتقد) به بيان فهرستوار معتقدات اماميه در اصول دين و فروع آن پرداخته است. اين رساله براى نخستين بار (بر طبق نوشته مرحوم تهرانى در الذريعة: ٢/ ٢٢٨) در سال ١٣٢٦ ه در ذيل منظومه (مواهب المشاهد فى واجبات العقائد[١]) اثر سيد هبة الدين شهرستانى (احتمالا در نجف) به چاپ رسيده، و چاپ كنونى با استفاده از دو نسخه در كتابخانه مرحوم آية الله مرعشى نجفى (ره) به شماره‌هاى ٧٠٣٦ (از گ ١٧٥ ر تا ١٧٦ پ) و ١٠٠٣ (از گ ٩٦ پ تا ٩٨ پ) مى‌باشد.

نخستين نسخه كه مجموعه‌اى است به خط نسخ زيبا و ظاهرا از قرن يازدهم هجرى است، و دومين نسخه را كاتبى به نام (ابن السيد محمد حسين آفتاب الحسينى القمصرى) در سال ١٠٧٥ هجرى نوشته است، اين نسخه فاقد مقدمه آغازين اين رساله تا آنجايى كه شيخ مى‌گويد: (فنقول: أنّا معاشر الشيعة الاثنى عشرية ...) مى‌باشد. به گفته مرحوم تهرانى اين اعتقاديه دارى شرحى است به نام (الفرائد البهيّة فى شرح الاعتقادات البهائية).

٤- رسالة حسنيه در بيان اعتقادات عقليه و ذكر عبادات شرعيّة نقليه:

در اين رساله اعتقادى نويسنده آن در دو باب به تفصيل درباره اصول و فروع دين يعنى اصول ضرورى اعتقادات اماميه (باب نخست) و واجبات عبادى (باب دوم) پرداخته است، اين رساله به زبان فارسى و نثرى شيوا و شيرين و عامه فهم نوشته شده است، نويسنده رساله شيخ عز الدين بن جعفر بن شمس الدين آملى يكى از علماى اماميه در قرن نهم و دهم مى‌باشد، اطلاعات دقيق و تفصيلى درباره زندگانى او در دست نمى‌باشد جز آنچه كه مرحوم افندى در «رياض العلماء» ج ٣، ص ٣١٢ درباره او گفته است، وى مى‌گويد: «الشيخ عز الدين الآملى: فاضل، عالم، فقيه، مدقّق، جامع للعلوم العقليّة، و النقليّة، و كان من شركاء الدرس مع الشيخ على الكركى و الشيخ ابراهيم القطيفى عند الشيخ على بن هلال الجزائرى- رحمة الله- و له مؤلفات جيّاد حسنة الفوائد ... و الحاصل:

أنّ عز الدين الآملي هذا قد ذكره القاضى نور الله فى «مجالس المؤمنين» فلاحظ. و قبره الآن معروف بتوابع بلدة سارى من بلاد مازندران. و كان رحمة الله عليه من علما دولة

[١]. الذريعة: ٢٣/ ٢٢٤