تأثیر تغذیه بر اخلاق - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٦٣ - ٦ تأثیر و تأثر (اثرگذاری و اثرپذیری)

در بالا، سپس هوا، سپس آب و در پایین خاک خواهد ایستاد. به بیان دیگر آتش: سبک مطلق، هوا: سبک نسبی، آب: سنگین نسبی، خاک: سنگین مطلق. از دیدگاه طب سنتی ایران، هرکدام از این ارکان کیفیت خاصی دارند.[١]

طبق نظر ابن‌سینا کیفیت‌ها به دو نوع فاعله و منفعله تقسیم می‌شوند. کیفیت فاعله خاصیت تأثیرگذاری بر سایر کیفیات را دارد و شامل حرارت و برودت (گرمی و سردی( است و کیفیات منفعله از کیفیات فاعله تأثیرپذیری دارد و شامل رطوبت و یبوست ) تری و خشکی) است. به عنوان مثال، حرارت باعث ایجاد خشکی می‌شود و بر اثر سردی، رطوبت پدید می‌آید. در هر کدام از ارکان یک کیفیت به نهایت خود می‌رسد. آتش نماد شدت گرمی، هوا نماد حداکثر تری، آب نماد شدت سردی و خاک نماد نهایت خشکی است. علاوه بر این هرکدام از عناصر، یک کیفیت مغلوب و پنهان نیز دارند.

لذا کیفیات آتش گرمی و خشکی، آب سردی و تری، هوا گرمی و تری و خاک سردی و خشکی می‌باشد.

عقیلی خراسانی در کتاب «خلاصه الحکمه» می‌نویسد: «مراد از منفعله آن است که: منفعل از فاعله گردد و در فاعله فعل چندان نکند نه آنکه در مثل خود

[١]. همان.