تأثیر تغذیه بر اخلاق - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٤٨ - ٥ تغییرپذیری اخلاق

را که چندین ملاطفت امروز با پادشه که تو کردی خلاف عادت بود و دیگر ندیدیم، گفت نشنیده‌ای که گفته‌اند:

هر که را بر سماط[١] بنشستی *** واجب آمد به خدمتش برخاست

گوش تواند که همه عمر وی *** نشنود آواز دف و چنگ و نی

دیده شکیبد ز تماشای باغ *** بی گل و نسرین به سر آرد دماغ

ور نبود بالش آکنده پَر *** خواب توان کرد خَزَف[٢] زیر سر

ور نبود دلبر همخوابه پیش *** دست توان کرد در آغوش خویش

وین شکم بی هنر پیچ پیچ *** صبر ندارد که بسازد به هیچ[٣]

٥. تغییرپذیری اخلاق

ابن‌سینا می‌نویسد:

در علوم طبیعی ثابت است که اخلاق و عادات، تابع مزاج بدن است به‌طوری‌که اگر در بدن کسی بلغم مسلط شود، اهل وقار و آرامش و بردباری می‌شود و اگر صفرا مسلط شود، پیوسته خشمگین و غضب‌آلود خواهد بود کسی که گرفتار سودا باشد بداخلاق می‌شود.[٤]

[١]. سفره.

[٢] .سفال.

[٣]. سعدی، گلستان، باب سوم، قناعت.

[٤]. حسن‌زاده آملی، حسن، شرح العیون فی شرح العیون، ص ٣٥٠، به نقل از اربع رسائل نفیسه، ص ١٩٧.