در سرزمين مكّه همه جا نقش ابراهيم، همه جا جلوه اسماعيل و مظهرى‌از هاجر است؛ لذا درخصوص هر يك از اين سه انسان بزرگ، ده‌ها سؤال در ذهن زائر نقش بسته، براى يافتن پاسخ آنها به جستجو مى‌پردازد. بديهى‌است كه براى عرفان حج و عمره بايد ابراهيم را شناخت. معرفت ابراهيم؛ يعنى شناخت روح اساسى اديان بزرگ حق كه ما به عنوان پيروان كاملترين و آخرينش به آن وابسته‌ايم. لذا به شرح زندگى حضرت ابراهيم مى‌پردازيم كه هم پاسخگوى پاره‌اى از سؤالات شما عزيزان باشيم و هم ريشه‌هاى تاريخى بسيارى از اعمال مناسك عمره و حج را بررسى كنيم. ما بر اين باوريم كه هر زائر خانه خدا بايد از حضرت ابراهيم و اسماعيل و هاجر، همه چيز بداند و با آگاهى و معرفت هر چه بيشتر به زيارت بپردازد.

ابراهيم خليل‌اللّه از پيامبران بزرگوارى است كه خداوند از صفات حميده و خصايل پسنديده او در قرآن بسيار ياد كرده و به پيامبر فرموده‌است: داستان ابراهيم را براى مردم بيان كن. خداوند حضرت ابراهيم را از پيامبران اولوالعزم خود قرار داد و نبوت را در ذرّيه و نسل او باقى گذاشت. از جمله القاب بسيارى چون: حنيف، مسلم، حليم و صديق كه خداوند به او عطا كرده، يكى هم صفت خليل است. خليل به معنى دوستى است كه خللى در دوستى و يا كاهش و نقصانى در محبتش نباشد و حضرت ابراهيم از آن جهت خليل‌اللّه لقب گرفت كه عابدانه دوست خدا و خالصانه دوستدار دوستداران خدا بود. علاوه بر مقام نبوّت، مقام امامت نيز از سوى خداوند به او واگذار شد. منصب امامت از مقامات بزرگ الهى است كه رسيدن به آن، شرايط و مقدماتى دارد كه هر پيامبرى شايسته احراز آن نيست.