هستند كه قلب توليد مى‌كند. اگر قلب، مركز الهى باشد تمام اعمال و اخلاق نورانى‌مى‌شود و اگر ظلمانى‌باشد، تمام‌اعمال، تاريك خواهد بود؛ لذا در حديث از پيامبر اكرم (ص) خطاب به ابوذر آمده است:

«يا اباذر ان‌اللّه تعالى لا ينظر الى صوركم واموالكم بل ينظر الى قلوبكم»[١]

اى ابوذر خداوند متعال به ظاهر و اموال شما نمى‌نگرد بلكه قلبهاى شما مورد توجه حق تعالى است.

لذا خداوند به قلب و دل مى‌نگرد چون اعمال شما از قلب سرچشمه مى‌گيرد.

در روايت آمده است: كسى در ميدان جنگ در كنار رسول خدا (ص) كشته شد. وقتى ياران پيامبر مى‌خواستند او را به عنوان شهيد تلقى كنند، پيامبر اجازه ندادند؛ چون وقتى مى‌خواست در جنگ حمله كند، اسبى را از دشمن در نظر گرفت به اين نيت كه صاحب اسب را بكشد و اسب را صاحب شود و بعد هم خودش كشته شد. پيامبر به شمشير زدن نگاه نكردند، به زحمت حمل اسلحه نگاه نكردند، به قلب و نيت او نگاه كردند و فرمودند اين اعمال بى‌ارزش است. چرا؟ چون نيت پاكى نداشت. دل او آلوده به مال دنيا بود و بر اساس آن شمشير مى‌زد پس ارزش ندارد. خداوند به دلها نگاه مى‌كند و مى‌پرسد: بر چه اساسى روزه گرفتى؟ حج و عمره رفتى؟ قرآن خواندى؟ ... اگر قلبى پاك نباشد محصول آن هم ناپاك است. نيت پاك، محصول دل پاك است و قلب پاك، آن است كه از تاخت و تاز شهوات به دور باشد. همان قلب سليمى كه در روز

[١] - روض الجنان، ج ١٨، ص ١٢٨.