عارف بزرگ محى‌الدين عربى در بيان فلسفه سعى‌به صفات جمادى صفا و مروه اشاره مى‌كند و مى‌گويد: حاجى كه ميان صفا و مروه سعى مى‌كند، متوجه باشد كه صفا و مروه هر دو جامدند و بيت خدا نيز از چند تكه سنگ جامد تشكيل شده است. جامد به جهت جامد بودنش هيچ اراده و اختيارى ندارد و فقط در مسيرى كه خداوند براى آن در نظر گرفته است حركت مى‌كند و موجودى است كه در مسير عبادى خود بدون هيچ خواهش ارادى و يا غريزى، ثابت است. با اينكه نبات و حيوان نيز اراده ندارند، اما چون غريزه دارند، از اين رو؛ نوعى خواستن و ميل در آنها وجود دارد كه در جماد نيست. بنابراين عبوديت جماد خالص است. انسان بايد به جهت كمالى‌جماد توجه‌كرده، در حال سعى صفاومروه تلاش‌كند عبوديتش را خالص كند و از هر گونه خودخواهى و زياده‌خواهى بپرهيزد. اگر انسان بتواند اين صفت جمادى را در خود تقويت كند، بندگى او كاملتر مى‌شود؛ زيرا تقويت اين جهت در انسان، ارادى است.

وقتى انسان ميان صفا و مروه سعى مى‌كند بايد به صفات آن دو كه از جمادات هستند، فكر كند و خود را به بعضى از آنها متصف نمايد. براى مثال يكى‌از صفات جماد، افتادگى و دور از استعلاست، حاجى نيز بايد به تواضع خود بيفزايد و از بزرگ‌بينى خود بكاهد.

محى‌الدين در ادامه به سنگ مثال زده و مى‌گويد: خداوند در قرآن بعضى از سنگها را خاشع بارگاه ربوبى دانسته و بعضى را مجراى آب، كه مايه حيات است، معرفى كرده است. پس انسان‌