خود را از او مى‌گيرند. در داخل هر اتم، الكترونها بر گرد پروتونها در حال طوافند. آيا انسان نبايد به تبعيت از قانون عمومى عالم در حال طواف باشد؟ آرى تو هم موظف به طواف هستى؛ لكن موجودات ديگر طوافشان تكوينى است، اما تو داراى عقل و اراده‌اى؛ بايد با اختيار گرد معبود خود در حال طواف باشى، چشمت به او باشد و او محور زندگى‌ات شود كه: ان صلاتى و نسكى و محياى و مماتى للّه رب‌العالمين‌[١] و اين عنصر اختيار است كه به طواف تو ارزش مى‌بخشد.

خانه كعبه خانه دلهاست‌		ساحت قدس و جلوه گاه خداست‌
نيكبخت آنكه همچو پروانه‌		در طواف است گرد آن خانه‌

طواف تشبّهى است به فرشتگانى كه دائم پيرامون عرش خداوند در طوافند؛ ترى‌الملائكه حافين من حول‌العرش يسبحون‌بحمد ربهم.[٢]

همان‌گونه كه طواف آن فرشتگان نشانه عشق به خداوند است، طواف بنده نيز نشانه عشق او به خداست؛ «طف بقلبك مع الملائكه حول العرش كطوافك مع المسلمين بنفسك حول البيت». آنچنان‌كه جسمت پيرامون بيت خدا طواف مى‌كند با قلب خود گرداگرد عرش خداوند طواف كن.

امام صادق (ع) نيز در پاسخ آن مرد مادى‌مسلك كه از ايشان سؤال كرد شما تا كى گرد خانه‌اى كه از سنگ و گل بر افراشته‌ايد مى‌گرديد و به آن پناهنده مى‌شويد در صورتى كه اين كارى عبث و بيهوده است و آيا دستور دهنده آن خالى از حكمت و رأى نبوده است؛ فرمودند: اين كعبه خانه‌اى است كه خداوند آن را وسيله‌

[١] - انعام، آيه ٦٢.

[٢] - زمر، آيه ٧٥.