اكنون براى تبليغ اين وثيقه صدق و صفا، انهاء اين پيام مسرّت انباء، از غلامان خاصه ما محمد بيگ- رزقت سلامته- بدان صوب صولت مآب روانه گردانيده شد. ان شاء الله تعالى الأعز، چون به شرف ملاقات حضور سروربخش اختصاص يابد، به خير و زودى، به اخبار مسرّات آن ذات ملائك ملكات، باز مراجعت و معاودت نمايد، همواره امداد عنايت ربانى و توفيقات سبحانى و تأييدات صمدانى قرين حال باد، بحق النون و الصاد.

تحريرا فى اواخر شهر محرم الحرام سنه عشرين و تسعمائه.[١] انتهى‌

*** بعد از فرستادن اين نامه، اردو حركت نمود و روز چهارشنبه سوم ماه صفر الخير سال نهصد و بيست، در بالاى پل وسپنه واقع در جوار مقبره ابو ايّوب انصارى در قرب شهر اسلامبول نزول واقع شد؛ يعنى موكب همايونى بعد از يازده روز مسافرت از ادرنه وارد اسلامبول شده تا روز دوشنبه بيست و دوم اعلى حضرت سلطان، گاه در اسلامبول و گاه در اردو توقف فرموده، در روز سه‌شنبه بيست و سوم مضاجع ابو ايّوب انصارى و جدش سلطان محمد فاتح و پدرش سلطان بايزيد- رحمهم الله- را زيارت و حمام نو را تماشا كرده، از دروازه موسوم به اودون‌چوب بيرون آمده، از يالى‌باز به پل وسپنه آمد. و روز چهارشنبه عزم سفر نموده، از آنجا كوچيد و در صحراى بشكطاش نزول فرمود. فرداى روز مذكور كه پنج‌شنبه بيست و چهارم صفر است، به اسكدار كوچيده، چادر زدند، و دو روز اتراق و ديوان شد. بعد المذاكره نامه‌اى به انشاى تاج‌زاده جعفر چلبى از براى شاه اسماعيل و نامه ديگر نيز از براى محمد بيگ بن فرخشادبيگ آق‌قويونلو كه در ايران و از امراى شاه اسماعيل بود املا، و قدر سنان پاشا نيز به منصب بيگلربيگى آناطولى اعتلا گرديد.

روز يكشنبه كه بيست و هفتم است از اسكدار كوچ كرده، به منزل مال‌تپه و از آنجا هم به كوكبوزه آمده، در محلى كه سلطان محمد مرحوم فوت كرده بود، نزول فرمود. بعد از يك روز اتراق، روز چهارشنبه كه غرّه ماه ربيع الاول است، به قلعه ويران هركه و روز دوم نيز به ازنكميد- ازميد[٢]- نزول كرد.

[١] - منشآت فريدون بيك، ج ١، صص ٣٧٤- ٣٧٧؛ نوايى، شاه اسماعيل، صص ١١٥- ١٢٢. جواب عبيد خان ازبك، همان‌جا، صص ١٢٧١٣٢.

[٢] - اين شهر را در سال هزار و پانصد و پنجاه و نه قبل از ميلاد، يونانيان در ساحل شرقى درياى مرمره تأسيس كرده، نيكوميديا نام دادند. اكنون داراى چهار هزار خانه و هشت باب مسجد عالى و چهار حمام و يك بازار بسيار خوش وضع است. از تأسيسات دولتى هم يك سربازخانه و يك مريض‌خانه يك تلگراف‌خانه و يك كشتى‌سازخانه در اوست. اراضى بسيار حاصلخيز و جنگل‌هاى نافع اين شهر را محيط است. در سال( ١٣٢٧ م- ٧٢٧ ه) اقجه قوچه نامى از سرداران اورخان غازى فتح كرده ضميمه ممالك عثمانى نمود و سلطان نيز اين مملكت را به او به شرط اولاديت مالكانه داده و موسوم به قوجه ايلى فرمود. امروز لنگرگاه بسيار معتبر و مركز سنجاق و به يك رشته راه آهن مربوط به اسكدار است.

انتهى/ عارف.