انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام - اسپناقچى پاشازاده، محمدعارف - الصفحة ٢١٧
را آوردند. در همين روز پانزدهم، حضرت خداوندگار سوار اشهب صبارفتار شده، به عزم تماشاى اهرامها[١] متوجه طرف جيزه شدند.
روز چهارشنبه شانزدهم، ديوان شد. بعد از مشورت، امارت يونس پاشا در مصر مناسب ديده شد و حضرت خداوندگار به سليمان آقاى رئيس سلحداران غضب نموده، عزل كردند و فرمودند صد چپ و راست به مشار اليه زدند. روز پنجشنبه هفدهم، حكومت سيس را به قره مصطفى كدخداى ينگىچريان مرحمت فرمودند و اويس بيكباشى علوفهچيان، يمينباشى سلحداران و سنان بيگباشى علوفهچيان، يسارباشى علوفهچيان يمين و محمود بيگباشى غربا يمينباشى، علوفهچيان يسار و موسى بيگباشى غرباء يسارباشى غرباء يمين و خواجه مصلحالدينباشى غرباء يسار نصب گرديد. روز جمعه هجدهم بعد از اداى نماز، حكم امارت مصر يونس پاشا داده شد. لهذا مشار اليه بار يافته، دست بوسيد و حكومت فلورينه را به حسن بيگ عيسىاوغلى مرحمت فرمودند و كمال پاشازاده افندى مغضوب و از قاضى عسكرى
[١] - اسم مبانى جسميهاى است در مصر كه يكى از عجايبات سبعة، به عبارت اخرى از عجايبات ثمانيه عالم محسوب مىشوند. اين اهرامها را فراعنه قديمه مصر از براى خودشان مدفن ساخته و در اين مدفنها مدفون گرديدهاند. شش عدد اينها فيما بين جيزه و فسطاط و در مسافت هفتاد ميل و در يك استقامت غير منتظمه منفردا واقعند. تمامى اينها مربع الزاوية و هر ضلع از اضلاع اربعه آنها نيز موازى به جهات اربعه قطبنما است. يعنى ضلع جنوبيش به جنوب و شمالش به شمال و شرقش به شرق و غربش به غرب، بىتخلّف مساوى است. اين بناها را از سنگهاى بزرگ و تراشيده ساخته و بر روى بعضى از آنها به خط هيئت روكليف- اشارات مقدسه- كه عبارت از صور و اشكال است، مواد تاريخيه حك و نقش كردهاند. طول قاعده يك ضلع هرم خياپوش ملقب به سوفس از فراعنه، دويست و بيست و چهار و از قاعده تا به ذروه، ارتفاعش صد و پنجاه و دو متر است. در ذروه آن، چند اطاق و يك صورت قبر بسيار مكلّف و مضلّع را بر يك سطح سى قدم مربعى ساختهاند. قاعده ضلع كوئوپ از فراعنه طبقه هجدهم، دويست و سى و سه و ارتفاعش صد و پنجاه و دو متر است و قاعده ضلع هرم شفرام از فراعنه نيز دويست و شانزده و ارتفاعش صد و سى و سه متر است. هرودوت ابو المورخين، مىنگارد كه از براى بناى هرم خياپوش فرعون در هر سه ماه، صدهزار عمله مىگرفت. بعد آنها را به سر كار خودشان اعاده نموده، صدهزار ديگر جلب مىكرد. از براى آوردن سنگهاى هرم، در مدت ده سال فقط راهى از جزيرة العرب تا به مصر از سنگهاى تراشيده ساخته، بعد از اتمام كار، همان سنگهاى تراش شده را يكانيكان از راه كنده آورده، و در مدت بيست سال هرم را به انجام رسانيدهاند. نظر به قول مورّخ مشار اليه هزار و يكصد و نود كرور عمله از براى ساختن اين كوه مصنوعى استخدام نمودهاند و وجوهى كه از براى ابتياع پياز و تربچه عمله داده شده، بر روى هرم منقور و محير عقول هر ذىشعور است. مأمون عباسى كه به مصر رفت، فرمود يكى از آن هرمها را سوراخ كرده، ببينند در داخل آن چيست. استادان جمع شده به هزار مرارت يكى را كنده هزار عدد طلاى مسكوك يافتند در درون تنگى از زبرجد كه هر يكى چهل درهم، يعنى سى و شش مثقال شانزده نخود بود. و از غرايب اتفاقيه قيمت همان طلا تقابل به آن مبلغ نموده كه از براى سوراخ كردن هرمان به خرج رسانيده شده است./ عارف.