امام سجاد در شش گفتار - درى نجف آبادى، قربانعلى - الصفحة ٢٢٥ - ب) محتوا

زبان ديگر قرآن كريم است بسيار تلاش كردند ودر آن شرايط سخت و سنگين، همه چيز را با زبان دعا بيان نمودند و از زبان دعا، حقايق و معارف را تقرير فرموده اند.

اساس دين را مى توان برنامه دعا تعريف كرد. نقش دعا در تجلى روح انسانى و صيقل دلها و جانها و انس با خداوند كه اسّ الاساس و كانون همه خوبى ها و ارزش‌ها است بر كسى پوشيده نيست. دعا و ذكر و انس و محبت و مناجات با خداوند گمشده واقعى انسان ها است‌و به هر صورت مى توان از زبان دعا، همه حقايق را گفت‌و درّ سفت و راه گشود و دل ها را زنده كرد و غفلت ها را زدود و تشنگان را سيراب كرد و پرده از روى حقايق برگرفت و در زبان و عمل به سبك ديگرى سخن گفت و در پرده دعا، اوضاع نابسامان روزگار را نقد كرد و يا خواسته هاى مطلوب و آرمانهاى و آرزوها را بيان كرد.

يكى از ابعاد نورانى وجود آن بزرگوار، طرح مسائل و معارف و حقايق دين در زبان نامه ها و رساله ها و احتجاجات و مانند آن است.

در آن روزگار كه تمامى حقوق، زير سلطه استبداد اموى لگدمال مى شد و حقوق اوليه انسان ها ناديده انگاشته مى شد و از مردم بعنوان عبيد و برده و بنده بنى اميه بيعت مى گرفتند؛ از جمله پس از واقعه دل‌خراش حرّه مسلم بن عقبه (مسرف بن عقبه) پس از آن همه جنايات وحشيانه در مدينه منوره از مردم بعنوان بردگان يزيد بيعت گرفت و يا حجاج از مردم عراق و كوفه بعنوان بردگان عبدالملك بيعت مى گرفت، در فضايى كه حقوق اوليه امت حضرت خاتم الانبياء محور استبداد و ديكتاتورى مى شد و مردم را ياراى مقاومت و مقابله نبود و دستگاه قضايى كه حافظ حقوق و ناموس مردم بود در دست شيادان و جلادان اموى به خاك سياه نشسته بود و خدام ولايات بنام اسلام و مسلمانى از هر