امام سجاد در شش گفتار - درى نجف آبادى، قربانعلى - الصفحة ١٠٠ - سبك زندگى در رساله حقوق امام سجاد(ع)

حقوق ديگر است و حقوق فردى و اجتماعى از آن نشأت مى گيرد و بر آن متفرع مى شود و آنگاه سراسر وجود انسان ها را شامل مى شود. اين موضوع و مطلب بسيار مهمى است كه ما انسان ها را در چارچوب حق و حقوق و موازين الهى ارزيابى و اندازه گيرى مى كند و بر اساس جداول وجودى (جدول حقوقى الهى) ارزيابى و امتياز بندى مى كند.

امام (ع) در اين خطبه شريف پنجاه يا پنجاه و يك حق را بيان فرموده كه داراى ابعاد گسترده فردى، خانوادگى و اجتماعى است و مسير هدايت انسانها را در ابعاد مختلف و سطوح گوناگون ترسيم مى فرمايد.

آرى! ترازوى حق و عدل، اصيل ترين و زيباترين ترازو براى سنجش و ارزيابى تمامى انسانها و حركات و اعمال و رفتار آنهاست.

قرآن كريم هدف بعثت پيامبران عظيم الشان الهى را اقامه قسط بيان فرموده و بر وضع موازين قسط در قيامت و سنجه حق تاكيد فرموده و تراز كامل را براى انسانها عدل بيان فرموده است. پيامبر اسلام (ص) مى فرمايد:

«بِهَذَا (بالعدل) قَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْض».[١]

آن حضرت، همه را در ترازوى عدالت و دادگرى و حقوق ارزيابى نموده و ارزش گذارى مى نمايد. به فرموده آن حضرت،

«العَدْلُ قِوامُ الرّعِيّة»[٢]،

قوام جامعه به عدالت است.

«يا الْعَدْلُ أَسَاس»[٣]،

عدالت پايه و اساس است يا

«الْعَدْلُ رَأْسُ الْإِيمَان»[٤]،

عدالت رأس ايمان است و به همگان فرمان مى دهد تا به‌عدالت و قسط عمل نمايند.

[١] . محمد بن يعقوب كلينى، كافى، ج ٥، ص ٢٦٦.

[٢] . عبد الواحد بن محمد تميمى، غرر الحكم و درر الكلم، ص ٤٣.

[٣] . محمد باقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٧٥، ص ٨٣.

[٤] . عبدالواحد بن محمد تميمى، پيشين، ص ٤٤٦.