بانكدارى از نگاه اسلام

(١)

فهرست مطالب

٣ ص

نگاهى به انديشه اقتصادى آيت الله فياض

١٠ ص

(٤)

آزادى فعاليت اقتصادى در چارچوب شرع

١١ ص

(٥)

اقتصاد اسلامى مبتنى بر عدالت اجتماعى

١٣ ص

(٦)

نظارت دولت اسلامى بر بنگاه هاى اقتصادى

١٤ ص

(٧)

اقتصاد اسلامى و جهان بينى اسلامى

١٥ ص

(٨)

اقتصاد اسلامى مبتنى بر جهان بينى توحيدى

١٦ ص

(٩)

تأثير باور به معاد بر اقتصاد

١٦ ص

(١٠)

جهان بينى اسلامى و دگرگونى در خواسته هاى انسان

١٧ ص

(١١)

نگاه متفاوت اسلام به مال و ثروت

١٧ ص

(١٢)

توجه به ارزش ها در نظام اقتصادى اسلام

١٧ ص

(١٣)

مرورى بر تاريخچه، كاركرد، تكامل و مشكلات بانكدارى رايج

مشكلات فراروى بانكدارى در كشورهاى اسلامى

٢١ ص

(١٦)

نيم نگاهى به كتاب احكام البنوك

مقدمه اول تعيين دايره موضوع حرمت قرض ربوى در بانك

ب) شرايط جديد كار بانكى

٢٧ ص

(٢١)

نمونه هايى از خدمات غير ربوى بانك ها

خريد و فروش سهام داخلى و بين المللى

٢٨ ص

(٢٨)

خريد و فروش ارزهاى خارجى

٢٨ ص

(٢٩)

ج) بانك هايى با عناوين ديگر

٢٩ ص

(٣٠)

د) نياز ما به بانكدارى اسلامى

٣٠ ص

(٣١)

ه-) شرايط كاريابى در منطقه ما

٣٢ ص

(٣٢)

و) ارتباط دور با ربا

٣٣ ص

(٣٣)

ز) امور بانكى ديگر

پاسخ حضرت آيت الله العظمى فياض به سوالات

وظيفه دولت و تاجران

وظيفه رهبران جهان اسلام

حل مشكل ربا در اسلام

بانك ها و مؤسسات دولتى و چگونگى به دست آوردن مالكيت سپرده ها

٥٠ ص

(٤٦)

جاى گزين هاى شرعى براى معاملات ربوى در بانك هاى سنتى و مؤسسات مالى

٥٤ ص

(٤٧)

نگاهى گذرا به احكام بانك ها در پرتو بررسى فقه اسلامى

٥٤ ص

(٤٨)

نوع اول خدمات بانكى و جاى گزين هاى شرعى آن

٥٦ ص

(٤٩)

جاى گزين اول- عقد مضاربه

٥٦ ص

(٥٠)

مسئله «تجارة عن تراض»

٦٤ ص

(٥١)

تقسيم سود بين مالك (صاحب سرمايه) و عامل (صاحب كار) در عقد مضاربه

جاى گزين دوم- عقد وكالت

٧١ ص

(٥٤)

جاى گزين سوم- بيع مرابحه

٧٣ ص

(٥٥)

جاى گزين چهارم- بيع سَلَم (پيش فروش)

٧٥ ص

(٥٦)

جاى گزين پنجم- شركت

٧٦ ص

(٥٧)

جاى گزين ششم- تبديل قرض به بيع

نوع دوم خدمات بانكى در جنبه هاى مختلف حيات اقتصادى

٨٥ ص

(٦٠)

1- سامان دهى بدهى هاى راكد

٨٥ ص

(٦١)

2- بيمه، اركان آن و بررسى هاى شرعى

٨٧ ص

(٦٢)

3- وصول مبلغ چك ها و بررسى شرعى آن

4- حواله داخلى و بررسى فقهى آن

٩٧ ص

(٦٥)

5- حواله خارجى و حكم شرعى آن

١٠٢ ص

(٦٦)

حواله دادن به غير بستانكار

١٠٥ ص

(٦٧)

6- تنزيل سفته و حكم شرعى آن

7- وصول چك هاى تجارى و حكم فقهى آن

١١٤ ص

(٧٠)

8- پذيرش اسناد بازرگانى توسط بانك با امضاى بانك بر چك ها و سفته ها

١١٨ ص

(٧١)

پذيرش اسناد بازرگانى از سوى بانك

١١٨ ص

(٧٢)

9- ضمانت نامه هاى بانكى و حكم شرعى آن

١٢٠ ص

(٧٣)

كفالت يا ضمانت نامه بانكى سه طرف دارد

١٢٠ ص

(٧٤)

كارمزد ضمانت نامه

١٢٧ ص

(٧٥)

مراجعه بانك به پيمان كار

١٢٧ ص

(٧٦)

10- گشايش اعتبار و حكم شرعى آن

12- اعتبارنامه شخصى و حكم فقهى آن

١٥٢ ص

(٨٦)

دريافت كارمزد در صورت موجودى داشتن مشترى در بانك

١٥٢ ص

(٨٧)

دريافت كارمزد در صورت موجودى نداشتن مشترى در بانك

١٥٣ ص

(٨٨)

13- نگه دارى كالا و شرطهاى آن از ديدگاه شرعى

١٥٥ ص

(٨٩)

14- تنزيل اسناد تجارى و حكم فقهى آن

١٥٨ ص

(٩٠)

15- وام ها و تسهيلات و حكم شرعى آن ها

١٦٢ ص

(٩١)

16- تبديل و صرف كردن ارز و حكم شرعى آن

١٦٤ ص

(٩٢)

17- خريد و فروش ارز خارجى و حكم شرعى آن

١٦٦ ص

(٩٣)

18- حواله بانكى خارجى و حكم شرعى آن

١٦٨ ص

(٩٤)

19- پذيرش سپرده هاى مشتريان توسط بانك

١٧١ ص

(٩٥)

انواع سپرده هاى بانكى

١٧١ ص

(٩٦)

20- چك هاى بانكى و حكم شرعى آن

١٧٤ ص

(٩٧)

21- كارت هاى اعتبارى و حكم شرعى آن

١٧٨ ص

(٩٨)

كارت اعتبارى به سه طرف وابسته است

١٧٨ ص

(٩٩)

22- انواع كارت هاى اعتبارى و حكم شرعى آن ها

١٨٠ ص

(١٠٠)

نوع سوم- كارت اعتبارى قرضى

١٨١ ص

(١٠١)

23- رابطه بين سه طرف كارت اعتبارى و حكم شرعى آن ها

١٨٣ ص

(١٠٢)

1 رابطه بين صادركننده كارت اعتبارى و دارنده آن

١٨٣ ص

(١٠٣)

صورت اول ضمانت قراردادى

١٨٣ ص

(١٠٤)

صورت دوم قبول حواله

١٨٣ ص

(١٠٥)

2 رابطه بين دارنده كارت و فروشنده

١٨٥ ص

(١٠٦)

3 رابطه بين فروشنده و صادركننده كارت

١٨٦ ص

(١٠٧)

دريافت كارمزد در كارت هاى اعتبارى و حكم فقهى آن

١٨٨ ص

(١٠٨)

نتيجه مباحث مربوط به كارت هاى اعتبارى

١٩٥ ص

(١٠٩)

24- سهام و اوراق بهادار

نوع اول- شركت سهامى حلال

١٩٩ ص

(١١٤)

نوع دوم- شركت سهامى حرام يا مخلوط به حرام

١٩٩ ص

(١١٥)

نوع سوم- شركت سهامى حلال بدون تقيّد به حلال

١٩٩ ص

(١١٦)

ديدگاه شرعى درباره مشاركت در شركت هاى سهامى

25- بازار اوراق بهادار يا بازار خريد و فروش سهام و اسناد

٢٠٦ ص

(١١٩)

بازار نامنظم (فرابورس)

٢٠٦ ص

(١٢٠)

بازار منظم (بورس)

٢٠٦ ص

(١٢١)

26- بررسى و تبيين گردش سهام از نظر شرعى و انواع آن

٢٠٩ ص

(١٢٢)

معامله سهام در نوع اول از شركت هاى سهامى

٢٠٩ ص

(١٢٣)

روش اول- معامله به صورت عاجل

٢٠٩ ص

(١٢٤)

روش دوم- معامله به صورت پيش فروش

٢٠٩ ص

(١٢٥)

روش سوم- معامله به صورت نسيه

٢١٠ ص

(١٢٦)

روش چهارم- معامله به صورت مؤجل

٢١٠ ص

(١٢٧)

روش پنجم- تفاوت قيمت در صورت خريد نقدى و نسيه اى

٢١٢ ص

(١٢٨)

روش ششم- خريد و فروش به صورت پرداخت تمام يا بخشى از قيمت

٢١٢ ص

(١٢٩)

روش هفتم- فروش استقراضى

٢١٤ ص

(١٣٠)

روش هشتم- فروش بلندمدت

٢١٦ ص

(١٣١)

روش نهم- فروش قبل از قبض

٢١٦ ص

(١٣٢)

معامله سهام در نوع دوم از شركت هاى سهامى

٢١٨ ص

(١٣٣)

معامله سهام در نوع سوم از شركت هاى سهامى

٢١٩ ص

(١٣٤)

27- شركت هاى سهامى در كشورهاى خارجى غيراسلامى و حكم شرعى آن

٢٢٥ ص

(١٣٥)

حكم شرعى سهيم شدن در اين شركت ها

٢٢٥ ص

(١٣٦)

حكم داد و ستد با سهام اين شركت ها به عنوان كالا از نگاه شرعى

٢٢٨ ص

(١٣٧)

اوراق قرضه و انواع آن

شباهت ها اوراق قرضه و سهام

٢٣٢ ص

(١٤٠)

تفاوت هاى اوراق قرضه و سهام

٢٣٢ ص

(١٤١)

خريد و فروش اوراق قرضه

الف) در اوراق حكومتى

٢٣٦ ص

(١٤٤)

ب) در اوراق شركت هاى خصوصى

٢٣٧ ص

(١٤٥)

ج) در اوراق قرضه (مضاربه)

٢٣٧ ص

(١٤٦)

28- معامله در بازار بورس و حكم آن از نگاه اسلام

٢٣٩ ص

(١٤٧)

1- پول هاى طلا و نقره

٢٣٩ ص

(١٤٨)

2- پول هاى رايج (اسكناس ها)

29- اختيار معامله يا خريد و فروش با حق خيار از نظر اسلام

٢٤٤ ص

(١٥٢)

30- تبيين شرعى اختيار خريد

٢٤٨ ص

(١٥٣)

31- تبيين شرعى اختيار فروش

٢٥٠ ص

(١٥٤)

شرطهاى صحت قرارداد اختيار

٢٥٢ ص

(١٥٥)

32- اختيار در ارز خارجى و حكم شرعى آن

٢٥٥ ص

(١٥٦)

حكم شرعى خريد اختيار ارز خارجى

٢٥٥ ص

(١٥٧)

33- قراردادهاى آتى

٢٥٧ ص

(١٥٨)

احكام فقهى قراردادهاى آتى

مجموعه پرسش ها درباره داد و ستدها و معاملات تجارى در بازارهاى مالى جهان (بورس) مطابق قوانين و نظام جدى آن و بررسى آن ها بر اساس قوانين اسلامى

2- وام ها و سپرده ها

3- سپرده هاى بانكى

٢٦٨ ص

(١٦٥)

پرسش 1 آيا براى مسلمان جايز است كه به عنوان سپرده گذار از بانكى كه صاحبش مسلمان نيست، ربا بگيرد؟

٢٦٩ ص

(١٦٦)

پرسش 2 اين نيت دربردارنده چه معنايى است؟

٢٦٩ ص

(١٦٧)

پرسش 3 اگر صاحب بانك مسلمان باشد و بانك خصوصى باشد نه دولتى و نه نيمه خصوصى (مشترك بين خصوصى و دولتى)، آيا جايز است سپرده گذار سود پولش را بدون شرط بگيرد؟

٢٧٠ ص

(١٦٨)

4- قرض (وام) هاى بانكى

٢٧٠ ص

(١٦٩)

پرسش 4 آيا مسلمان مجاز است از بانك هاى غير اسلامى وام بگيرد و آن گاه براى وام و قرضى كه گرفته است، به بانك سود پرداخت كند؟

٢٧٠ ص

(١٧٠)

پرسش 5 آيا ممكن است نيت استنقاذ را تشريح كنيد؟

٢٧٠ ص

(١٧١)

پرسش 6 اگر شخصى مالى را با هدف سرمايه گذارى از بانك هاى غير اسلامى به نيت استنقاذ بگيرد و نه به نيت قرض، حكمش چيست؟ آيا جايز است در حالى كه ضرورتى ندارد آن قرض را به نيت استنقاذ دريافت كند؟

٢٧١ ص

(١٧٢)

پرسش 7 اگر صاحب بانك مسلمان باشد و ما نتوانيم آن مال را به عنوان استنقاذ دريافت كنيم، چاره اى وجود دارد؟

درآمدهاى توزيع شده

8- قراردادهاى مشتق

كاركرد قراردادهاى آتى در انواع قراردادها

٢٨٣ ص

(١٨١)

نوع اول- پوشش ريسك سرمايه گذارى

٢٨٣ ص

(١٨٢)

نوع دوم- سرمايه گذار (مضارب) يا معامله گر حرفه اى

٢٨٤ ص

(١٨٣)

نوع سوم- بازارساز

٢٨٤ ص

(١٨٤)

تحويل پول يا كالا

٢٨٦ ص

(١٨٥)

قراردادهاى مالى آتى و قراردادهاى مالى اختيار معامله

نوع اول- مبادله سهام

٢٨٩ ص

(١٨٩)

نوع دوم- مبادله ربوى

نوع اول- رباى ثابت

٢٩٢ ص

(١٩٢)

نوع دوم- رباى متغير

٢٩٢ ص

(١٩٣)

نوع سوم- پيش فروش اعتبارى

٢٩٣ ص

(١٩٤)

10- قراردادهاى اختيار معامله

مضارب (بورس بازان)

قراردادهاى اختيار مركب، مشتقات مركب و تحولات جديد

٣٠١ ص

(٢٠٠)

الف) قراردادهاى اختيار باينرى يا دوديى

٣٠١ ص

(٢٠١)

ب) قراردادهاى اختيارات سپتوم يا حاجزى

٣٠٢ ص

(٢٠٢)

ج) قراردادهاى اختيارات رنگين كمانى

٣٠٣ ص

(٢٠٣)

ه-) حساسيت مبادله

٣٠٥ ص

(٢٠٤)

و) مشتقات آب و هوايى

٣٠٧ ص

(٢٠٥)

11- بانك هاى اسلامى

٣٠٩ ص

(٢٠٦)

12- كار در بانك ها

بانكدارى از نگاه اسلام - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٧ - فهرست مطالب

٢. رابطه بين دارنده كارت و فروشنده ١٨٥

٣. رابطه بين فروشنده و صادركننده كارت ١٨٦

دريافت كارمزد در كارت‌هاى اعتبارى و حكم فقهى آن ١٨٨

نتيجه مباحث مربوط به كارت‌هاى اعتبارى ١٩٥

٢٤- سهام و اوراق بهادار ١٩٨

تعريف سهام ١٩٨

شركت سهامى ١٩٨

انواع شركت سهامى ١٩٩

ديدگاه شرعى درباره مشاركت در شركت‌هاى سهامى ١٩٩

جمع بندى ٢٠٤

٢٥- بازار اوراق بهادار يا بازار خريد و فروش سهام و اسناد ٢٠٦

بازار نامنظم (فرابورس) ٢٠٦

بازار منظم (بورس) ٢٠٦

٢٦- بررسى و تبيين گردش سهام از نظر شرعى و انواع آن ٢٠٩

معامله سهام در نوع اول از شركت‌هاى سهامى ٢٠٩

معامله سهام در نوع دوم از شركت‌هاى سهامى ٢١٨

معامله سهام در نوع سوم از شركت‌هاى سهامى ٢١٩

٢٧- شركت‌هاى سهامى در كشورهاى خارجى غيراسلامى و حكم شرعى آن ٢٢٥

حكم شرعى سهيم شدن در اين شركت‌ها ٢٢٥

حكم داد و ستد با سهام اين شركتها به عنوان كالا از نگاه شرعى ٢٢٨

اوراق قرضه و انواع آن ٢٣٢

خلاصه مطلب ٢٣٥