بانكدارى از نگاه اسلام - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٣٠٨ - و) مشتقات آب و هوايى

براى نمونه، صاحب مزرعه برنج با صاحب شهربازى اين گونه آب و هوا را معامله مى‌كند كه اگر ميانگين بارندگى در سال بيش‌تر از ٢٠ سانتى‌متر شد، صاحب مزرعه به ازاى هر يك سانتى‌متر بارندگى، مبلغ معينى را به صاحب شهربازى بپردازد و اگر در سال كم‌تر از ٢٠ سانتى‌متر باران ببارد، صاحب شهربازى مبلغ مشخصى را به صاحب مزرعه پرداخت نمايد.

پرسش ٤٠: خريد و فروش اين مشتقات آب و هوايى جايز است؟

پاسخ: جايز است و اين نوع خريد و فروش از نظر شرعى مانعى ندارد؛ زيرا برگشت اين امر به تعهدى است كه صاحب مزرعه به صاحب شهربازى مى‌دهد كه اگر نزول باران بيش‌تر از ميانگين سالانه بود، مبلغى معين را به وى پرداخت مى‌كند. از نظر شرعى هيچ مانعى براى اين نوع تعهد وجود ندارد. مى‌توان گفت وفاى به اين تعهد از نظر شرعى واجب نيست؛ چون اين شرط و تعهد، شرط و تعهدى ابتدايى است، نه در ضمن عقد. با اين حال، اگر هر يك از طرفين با رضايت خود به تعهدش عمل كند، قطعا كارى پسنديده است.

شايد اين گونه ادعا شود كه اين قرارداد قمار است. چنين ادعايى بى اساس، بلكه شگفت‌آور و با قضيه بيگانه است؛ زيرا قمار، نوعى عمل و بازى محسوب مى‌شود كه انجام آن حرام مى‌باشد. اما در اين بحث، عملى وجود ندارد، بلكه تعهدى نفسانى براى طرفين وجود دارد كه هر كدام در صورت پديد آمدن حادثه‌اى خاص، مبلغ معينى را به طرف ديگر پرداخت كند. براى مثال، اگر زيد متعهد شود در صورت بروز حادثه، مبلغ معينى را به احمد بپردازد و بر عكس، آيا اين كار حرام است؟ با اين توضيح كه در مورد