عتبات عالیات عراق - اصغر قائدان - الصفحة ٦٦ - ٤- پادشاهان ورجال قاجاریه

آل حمدان از پادشاهان شیعی و از مجاهدان بزرگ قرن پنجم و ششم هجری در شام هستند. نقش آن‌ها در نهضت مقاومت و مقابله با تجاوز نیروهای بیزانس سرنوشت ساز بود. از معروف ترین پادشاهان آن سلسله می‌توان سیف الدوله حمدانی و ناصرالدوله را نام برد. به گفته شیخ علی آل کاشف الغطاء؛ آل حمدان مرده‌های خود را از شام، حلب، موصل و عراق به نجف انتقال می‌دادند و در حرم دفن می‌کردند. [١] ١٧١

ایلخانان مغول از دولت‌های مسلمان و شیعی حاکم در ایران هستند که از ٧٣٦ تا ٨١٣ ق در عراق حکومت می‌کردند. برخی از دولت مردان ایلخانی، جلایری و تیموری در حرم مطهر دفن شده‌اند؛ اما مکان آن‌ها امروزه مشخص نیست. هبة الدین شهرستانی می‌گوید که در ١٣٥٠ ق قبر تیمور لنگ، مؤسس سلسله تیموریان، را در کنار قبر شیخ طوسی در سرداب دیده است.

برخی از پادشاهان و رجال قاجار در حرم و صحن مطهر به خاک سپرده شده‌اند ولی امروزه مکان آن‌ها مشخص نیست:
١- ٤- آقا محمد خان قاجار. مؤسس سلسله قاجاریه که در ١٢١١ ق فوت کرد و در نجف اشرف، در قسمت شمالی رواق که امروزه به حجره السلاطین معروف است، به خاک سپرده شد. ناصرالدین شاه قبر او را دیده و توصیف می‌کند که سنگ مرمر بزرگ و حجاری شده‌ای داشت. [٢] ١٧٢ ٢- ٤- ملک آرا: کیومرث میرزا، ملقب به ملک آرا، فرزند فتحعلی‌شاه قاجار در ١٢٨٨ ق از دنیا رفت و در حرم دفن شد.

[١] . آل محبوبه، همان، ١/ ٢٤٠.
[٢] . ناصرالدین شاه، سفر نامه ناصرالدین شاه به عتبات، ١٢٥.