عتبات عالیات عراق - اصغر قائدان - الصفحة ١٦٣ - ب- تاریخچه حرم کاظمین

در ٦٥١ ق، در جریان حمله هولاکو به بغداد، کاظمین نیز از تخریب بی‌نصیب نماند و رو به ویرانی رفت. به ویژه مرقد امامان شیعه آسیب شدید دید. چندی گذشت تا این که علاء الدین جوینی، حکم‌ران بغداد، به مرمت و بازسازی شهر و مقبره امامان پرداخت و همه را بازسازی کرد. [١] ٤٨٥ اندکی از این بازسازی نگذشته بود که رود دجله طغیان کرد و به بخش‌هایی از شهر، به ویژه حرم امامان شیعه، آسیب وارد ساخت و در ٧٢٦ ق، سلطان ابوسعید بهادرخان، از ایلخانان مغول، به ترمیم و بازسازی شهر و حرم‌های مطهر همت گماشت. بعدها برای حفاظت شهر از طغیان دجله و نیز جلوگیری از تهاجمات خارجی پیرامون شهر دیوار کشیدند. ب- تاریخچه حرم کاظمین

به هنگام انتخاب بغداد به عنوان پایتخت در دوره خلافت منصور، در جوار این شهر باغ‌هایی وجود داشت که به شونیزیه معروف بود. منصور در ١٤٥ ق این باغ را به عنوان مقبره خانوادگی خود انتخاب کرد و آن را «مقابر قریش» نامید. نخستین کسی که در این قبرستان دفن شد جعفر فرزند منصور عباسی بود که در ١٥٠ ق از دنیا رفت. در ١٧٩ ق، امام موسی کاظم علیه السلام براساس دستور هارون، از مدینه به بغداد آمد و در آن شهر زندانی شد و سپس در ١٨٣ ق به دستور خلیفه توسط زندان‌بانش، سندی بن شاهک، مسموم شد و به شهادت رسید. ایشان را در همان مقابر قریش، مکانی که خود قبل از آن خریده بود، به خاک سپردند. [٢] ٤٨٦ امام کاظم علیه السلام چهارمین فردی بود که در این مقبره دفن می‌شد. قبل از ایشان جعفر و سپس عیسی نوفلی در آن مکان به خاک سپرده شده بودند و سومین نفر، خلیفه امین، فرزند هارون بود که مادرش، زبیده خاتون، برقبر او بقعه‌ای بنا کرد. با نظر امام جواد علیه السلام و

---

[١] . موسوی الزنجانی، جوله فی اماکن المقدسه، ١١٠.
[٢] . دایرة المعارف تشیع، ١/ ١٠٧.