عتبات عالیات عراق - اصغر قائدان - الصفحة ٥٧ - ١- شیخ طوسی (٣٨٥ ق- ٤٦٠ ق)

منحصر به فرد ساخت به گونه‌ای که کتاب او تنها تألیف درباره جنگ صفین است. وی سرانجام در ٢١٨ ق از دنیا رفت و در ثویه به خاک سپرده شد.
از سایر افرادی که در ثویه دفن هستند می‌توان به این افراد اشاره کرد:
ابو موسی اشعری، زیاد بن ابیه، مغیرة بن شعبه، داود بن حسن مثنی، حسن مکفوف. [١] ١٤٤ ح- مقبره عالمان و بزرگان دین

از دیر باز به سبب فضیلت این مکان مقدس و امید به شفاعت و نجات از عذاب و سختی‌های روز حشر، بسیاری از سادات، عالمان، اندیشمندان و رجال سیاسی وصیت می‌کردند که در کنار مرقد مطهر امام علی علیه السلام و یا وادی السلام دفن شوند. برخی از به خاک سپرده شده‌ها در این مکان مقدس عبارت اند از:

١- شیخ طوسی (٣٨٥ ق- ٤٦٠ ق)

این آستان کنار باب الطوسی حرم مطهر و در «شارع الطوسی» قرار دارد. این جا سکونت گاه شیخ الطائفه ابوجعفر محمد بن حسن طوسی بود که در سال های ٤٤٨ ق تا ٤٦٠ ق، یعنی به هنگام هجرتش به نجف، ساخت و در آن‌جا می‌زیست. او پیش از آن در بغداد اقامت داشت و از محضر شیخ مفید و سید مرتضی بهره می‌برد. و پس از وفات سید مرتضی به مرجعیت شیعه رسید. شیخ طوسی وصیت کرد که از این مکان به عنوان مسجد استفاده کنند و خود او را نیز، پس از مرگ، در آن جا به خاک بسپارند. در عصر شاه عباس ساختمان این آستان به همت شیخ بهایی از نو برپا شد. در ١٢٩٨ ق نیز سید حسین نوه سید مهدی بحر العلوم بنای فرسوده آن را از نو ساخت. قسمت شرقی آستان در ١٣٦٩ ق به هنگام احداث فلکه اطراف صحن تخریب شد که باقی مانده آن بنا هم چنان هست و گنبدی به رنگ سبز دارد. [٢] ١٤٥ شیخ طوسی تالیف فراوانی در علم‌های گوناگون اسلامی از

---

[١] . حجت بلاغی، تاریخ نجف اشرف وحیره، تهران، مظاهری، ١٣٢٨ ش، ١٦٨.
[٢] . ادیب الملک، همان، ١٩٨؛ دایرة المعارف تشیع، ١/ ١٠٢.