عتبات عالیات عراق - اصغر قائدان - الصفحة ١٨٠ - ٢- مسجد ابو یوسف

جعفر فرزند منصور خلیفه عباسی، پس از مرگ، توسط پدرش منصور در مقابر قریش خاک شد.

شاهزاده معتمد الدوله، عموی ناصر الدین شاه قاجار، در حجره‌ای نزدیک درب صحن شرقی «باب المراد» در زیر ساعت به خاک سپرده شد. او تلاش زیادی در بازسازی حرم، به ویژه صحن و دیوارهای اطراف آن، کرد. وی دستور داد بر بالای سنگ قبرش تصویر سگی را به نشانه سگ اصحاب کهف حجاری کنند که دو دست خود را زیر چانه خود گذاشته و این جمله را بر روی قبر وی بنویسند: «وکلبهم باسط ذراعیه بالوسیط». [١] ٥٤٣

یکی از مسجدهای قدیمی کاظمین، که در مجاورت صحن دو امام واقع شده، مسجدی است که شاه اسماعیل صفوی آن را در ٩٢٦ ق بنیاد نهاده است. این مسجد پس از چهار قرن، هم چنان محکم و استوار است و نشان از زیبایی و استحکام معماری عصر صفوی دارد. مسجد صفوی در وسط ضلع شمالی و متصل به رواق است و با سه در به رواق شمالی وصل می‌شود. [٢] ٥٤٤ منبر داخل آن نیز از شاهکارهای عصر صفوی است.

داخل صحن مطهر، در مجاورت کتاب خانه جوادین مسجدی قرار دارد که در داخل آن ابو یوسف، قاضی و فقیه اهل سنت عصر عباسی، به خاک سپرده شده است. در این مسجد اغلب اهل سنت نماز می‌گزارند.

[١] . میلانی، همان، ١٣٢.
[٢] . فیض، همان، ٢٤٨.