عتبات عالیات عراق - اصغر قائدان - الصفحة ٢٠٧ - ٣- رواق ها و ایوانها

در اطراف روضه و ضریح چهار رواق ساخته‌اند که به وسیله پنج در به داخل روضه و حرم وصل می‌شود؛ دو درب در سمت جنوب، دو درب در سمت شمال و یک درب در سمت مشرق. چهار در از جنس نقره و یک در طلا و نقره است.
سقف و دیوار رواق‌های حرم یک‌سان و یک شکل است و همه به دست هنرمندان ایرانی و با هزینه حاج علی نقی کاشانی آینه کاری شده است. رواق جنوبی نیز زمان آیت اللَّه میرزای شیرازی آینه کاری شده و ده متر ارتفاع دارد. [١] ٦٤٤ مقابل درِ جنوبی حرم، ایوان مستطیل شکلی قرار دارد که دیوارهای آن با کاشی‌های زیبا توسط هنرمندان ایرانی تزیین شده است. این ایوان ٣٣ متر طول و ده متر عرض دارد که در قسمت جنوبی صحن واقع است و از شمال به رواق جنوبی حرم وصل می‌شود. وسط ایوان، قسمت شمال آن، ایوان کوچک دیگری قرار دارد که از آثار دوران آل بویه است. این ایوان وسط درِ ورودی رواق حرم واقع است. کف ایوان یاد شده با سنگ مرمر فرش شده و دیواره‌ها تایک متری از سنگ مرمر پوشیده‌اند. در دو طرف این ایوان نیز دو مناره زیبا ساخته شده است. [٢] ٦٤٥ کف رواق ها و ایوان‌ها نیز سنگ‌های مرمر است. این سنگ‌ها در ١٣٨١ ق با سنگ‌های مرغوب ایتالیایی عوض شد. [٣] ٦٤٦ حرم مطهر در ابعاد ١٢* ١٢ و رواق ها ٢٠* ٢٠ متر است. بالای آن در اطراف، کتیبه‌ای بر روی سنگ شامل شعرهایی در مدح و ستایش امامان دیده می‌شود. از کتیبه تا سقف، همه، به وسیله سلیمان خان رکن الملک شیرازی آینه کاری شده است. [٤] ٦٤٧ در زیر سقف نیز کتیبه بزرگی مشتمل بر آیه‌های قرآنی تعبیه شده است. ساختمان حرم و رواق‌ها

[١] . میلانی، همان، ١٨٧.
[٢] . دایرة المعارف تشیع، همان جا.
[٣] . مهدوی، همان، ٤٣.
[٤] . همان جا.