عتبات عالیات عراق - اصغر قائدان - الصفحة ١٤٠ - ٥- صحن و ایوان ها

حرم ابوالفضل علیه السلام یک گنبد و دو مناره دارد. قطر گنبد دوازده متر به صورت نیم کروی با نوک تیز و ساقه‌ای بلند است که از آن پنجره هایی با قوس‌های کمانی به بیرون گشوده می‌شود. ارتفاع آن ٣٩ متر است و نمای داخلی و بیرونی آن به صورتی زیبا تزیین شده است. در نمای داخلی آیه‌هایی از قرآن کریم در میان کاشی‌های زیبا به رنگ سفید و به خط ثلث به چشم می‌خورد. تاریخ کاشی‌کاری، بر اساس کتیبه آن، ١٣٠٥ ق‌است. [١] ٤٣١ این کار را امین الدوله صدر اصفهانی انجام داده است. [٢] ٤٣٢ در ١٣٧٥ ق، نمای بیرونی گنبد با روکشی از طلا تزیین شد. این کار با تلاش مدیر اوقاف کربلا انجام یافت و در مجموع ٦٤١٨ خشت طلا در آن به کار رفت. در قسمت پایین گنبد در نمای بیرونی، آیه هایی از قرآن همراه با آینه و طلاکاری نقش بسته است.
حرم مطهر دارای دو مناره در گوشه ایوان طلا و مجاورت دیوار حرم است. این مناره‌ها از کف تانیمه کاشی کاری است و داخل آن کلمات اللَّه، محمد، به طرز ماهرانه‌ای با کنار هم چیدن کاشی‌ها نمایان است. نیمه دوم مناره‌ها با پوششی از طلا تزیین یافته و ارتفاع آن‌ها به ٤٤ متر می‌رسد. نوسازی و کاشی‌کاری آن را محمد حسین صدر اعظم فتحعلی شاه در ١٢٢١ ق انجام داده است. مجموعه خشت‌های طلای به کار رفته در دو مأذنه ٢٠١٦ عدد است. [٣] ٤٣٣

حرم ابوالفضل علیه السلام را صحن وسیعی به مساحت ٩٣٠٠ متر مربع احاطه کرده و تمامی مساحت صحن و حرم ٤٣٧٠ متر مربع است. این صحن چهار ضلعی است و هر یک از ضلع‌های آن حجره‌های کوچکی دارد که تعداد آن به ٧٥ حجره می‌رسد. این حجره‌ها محل اسکان طلبه‌ها یا محل دفن بزرگان، عالمان، اندیشمندان و مردان سیاست است.

[١] . آل طعمه، همان، ٢٩٧.
[٢] . ناصر الدین شاه، همان، ١١٤.
[٣] . مدرسی، همان، ٤٩.