عتبات عالیات عراق - اصغر قائدان - الصفحة ٢٠٣ - ١- صندوق و ضریح
محمد تقی شیرازی نیز ادامه یافت و تکمیل شد.
در ١٣٥٥ ق آستان مقدس مورد دست برد عدهای قرار گرفت و قندیلهای طلا و نقره به سرقت رفت. اندکی از طلای گنبد را نیز کندند و با خود بردند. در این هنگام یکی از نیکوکاران ایرانی به نام حاج علی اصفهانی کهربایی به جبران خسارت وارده بر آمد. او ضریحی از نقره روی قبرهای مطهر گذاشت. هر دو مناره حرم را طلاکاری کرد و خانههای اطراف صحن را خرید و آن را توسعه داد. [١] ٦٢٨ بیشتر هزینههای این کار را خودِ او از هزینه شخصیاش پرداخت. در دهههای اخیر حرم مطهر توسعه فراوانی یافته و در آن تعمیرهای زیادی انجام گرفته است. (تصویر شماره ٥٤) ١- صندوق و ضریح
چنان که در صفحههای پیشین اشاره شد، صندوقهایی از چوب ساج روی مزار دو امام همام نصب گردید که بعدها در آتش سوزی سال ٦٤٠ ق در آتش سوخت و پس از آن، قبر را با کاشی و گچ پوشاندند. در اواخر قرن چهاردهم هجری، صندوقی نفیس و خاتم کاری شده بر روی قبرهای امام هادی و عسکری نصب شد. [٢] ٦٢٩ این اثر از کارهای استاد محمد صنیع خاتم، از هنرمندان اصفهانی، بود.
در قرن چهارم، معزالدوله دیلمی ضریحی از چوب بر روی این صندوقها تعبیه کرد که در دورههای بعد بازسازی و مرمت شد. چندی بعد، در عصر صفوی، این ضریح چوبی در آتش سوخت و از بین رفت و از آن به بعد، یک ضریح فولادی، که به دستور سلطان حسین صفوی در ١١١٦ ق ساخته شده بود، جای گزین آن گردید و برفراز چهار قبر نصب شد. چنان که میدانیم، در داخل این ضریح و روضه منوره، غیر از دو امام بزرگوار، نرجس خاتون، مادر حضرت مهدی، و حکیمه خاتون، دختر امام جواد علیه السلام و عمه امام عسکری، دفن شدهاند. قبر حلیمه یا حکیمه خاتون در پایین پای دو امام بزرگوار قرار دارد. [٣] ٦٣٠ امام هادی علیه السلام در قسمت قبله، ضلع جنوبی و امام عسکری پشت سر ایشان، برابر ضلع شمالی ضریح کنونی، دفن شدهاند. [٤] ٦٣١ ضریحی که به دستور سلطان حسین ساخته
[١] . صحتی سردرودی، همان، ٨٤؛ حسینی الجلالی، همان، ١٤٠.
[٢] . دایرة المعارف تشیع، ٩٤.
[٣] . ادیب الملک، سفرنامه ادیب الملک به عتبات، ١٠٠؛ میلانی، عتبات عالیات عراق، ١٨٦.
[٤] . زمانی، سرزمین خاطرهها، ٣٨، ٣٩.