عتبات عالیات عراق - اصغر قائدان - الصفحة ٦٩ - ٢- قلعه نجف

خُورنه به معنای جای سور و ضیافت گرفته شده است». [١] ١٧٧ برخی گفته‌اند که از فارسی «کوورنه» به معنای ساختمان مسقف زیبا یا از خوردن گاه (محل خوردن و نوشیدن) است. و برخی هم گفته‌اند لغت عربی است و معنای آن مزرعه است. [٢] ١٧٨ در این جا کلیسایی نیز توسط نعمان ساخته شده بود. [٣] ١٧٩ قصر خورنق تا زمان فتح عراق توسط مسلمانان در اختیار دست نشانده‌های حکومت ساسانی بود. پس از آن دوران حاکمان مسلمان، یکی پس از دیگری، در توسعه و ترمیم آن کوشیدند.
در دوره بنی عباس، سفاح این قصر را به ابراهیم بن سلمه، یکی از داعیان عباسی، به عنوان اقطاع واگذار کرد و او برای این کاخ گنبد زیبایی ساخت. [٤] ١٨٠ پس از دوران منصور، قصر خورنق رو به ویرانی رفت. تا چندی پیش برخی از پایه‌های آن قصر باقی بود اما امروزه اثری از آن نیست. ٢- قلعه نجف

نجف دارای قلعه‌ای مستحکم از عصر عثمانی‌ها بود که حاج محمد حسین خان صدر اعظم اصفهانی دیوار آن را تجدید کرده و دو در نیز برای آن گذارده بود. [٥] ١٨١ یک سمت دیوار آن رو به مسجد کوفه با شش متر طول و سمت دیگر روبه وادی السلام با هفت متر طول بود. [٦] ١٨٢ این قلعه با آجر ساخته شده بود و در دوران عثمانی به عنوان سربازخانه از آن استفاده می‌شد. قلعه نجف تا دوره قاجار کاملًا پابرجا بود و ناصرالدین شاه و سایر سفرنامه نویسان عصر قاجار آن را دیده و توصیف کرده‌اند. [٧] ١٨٣ دروازه نجف

---

[١] . همان جا.
[٢] . یاقوت حموی، معجم البلدان، ٢/ ٤٠٢- ٤٠٣.
[٣] . بلاذری، فتوح البلدان، ٤٠٤.
[٤] . ژان اوتر، سفرنامه ژان اوتر، ٦٨.
[٥] . عضد الملک، سفرنامه عضد الملک به عتبات، ١٥٣؛ سیف الدوله، سفرنامه سیف الدوله به مکه، ٢٤٢.
[٦] . ادیب الملک، همان، ١٩٣.
[٧] . پیشین، همان جا؛ ناصرالدین شاه، همان، ١٢٤؛ اردلان، سفرنامه فخرالملک اردلان به عتبات، ٤٩.