عتبات عالیات عراق - اصغر قائدان - الصفحة ١٨٧ - ج- مسجد بُراثا

از مسجدهای قدیم و مشهور کاظمین است که بین محله کرخ بغداد و کاظمین قرار دارد. براثا نام محله‌ای در غرب بغداد و در جنوب کرخ است. [١] ٥٦٦ آن را از آن رو براثا نامیده‌اند که‌کشیشی به این نام در این محل ساکن بود و به دست امام علی علیه السلام، که در جنگ نهروان یک شب در این مکان منزل نمود، مسلمان شده است. [٢] ٥٦٧ مسجد براثا، که در عصر آل بویه مکان اجتماع و عبادت شیعیان بود، توسط معز الدوله دیلمی بازسازی شد و چون امام‌علی علیه السلام در این‌مکان چاهی‌حفر کرد این‌جا را بئرعلی یاسنگ‌علی هم گفته‌اند. [٣] ٥٦٨ از آن پس این مسجد توسعه یافت و حجره‌های متعددی پیرامون آن برای سکونت طلبه‌ها ساخته شد. این مسجد در عصر سلجوقی دچار آتش سوزی شد و سلطان اویس جلایری آن را تعمیر و بازسازی کرد. شاه اسماعیل در ٩٢٧ ق دوباره به بازسازی آن پرداخت. براثا در عصر قاجار رونق بیشتری یافت ولی در زمان حاضر مهجور و متروک است. [٤] ٥٦٩ گفته شده است این جا محل نماز ابراهیم علیه السلام و سایر پیامبران و نیز امام علی علیه السلام و امام حسن و امام حسین علیه السلام بود. به همین دلیل نماز و عبادت در این مکان توصیه شده است.
در طول تاریخ، مسجد براثا مرکز فعالیت شیعیان بود و در برخی موارد از سوی خلیفه‌های عباسی مورد تعرض و هجوم و تعطیلی واقع می‌شد. [٥] ٥٧٠ امروزه مسجد براثا یکی [٦]

[١] . یاقوت حموی، معجم البلدان، ١/ ٣٦٣
[٢] . سفرنامه سیف الدوله به مکه مکرمه، ٢١٤.
[٣] . فیض، تاریخ بغداد و کاظمین، ٢٧٨- ٢٨٠؛ حسینی جلالی، مزارات اهل البیت و تاریخهما، ١٢١.
[٤] . حسینی الجلالی، همان، ١٢١.
[٥] . پیشین، ١٢١.
[٦] دکتر اصغر قائدان، عتبات عالیات عراق، ١جلد، نشر مشعر - تهران، چاپ: ٤، ١٣٨٧.