تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٨٥ - حدوث اسمى

در كفايه گفته است: هر چه از اوصاف به خدا نسبت داده مى‌شود از زمان منسلخ است. [١]

و الحاصل:

«كان اللّه و لم يكن معه شي‌ء»

يعنى: «لم يكن معه شى‌ء و لا رسم و لا اسم و لا صفة و لا تعيّن». پس اسماء و رسوم و صفات از مرتبه احديت حادث شد.

و هر چه از اسم و رسم آمد و حادث شد نبود، يعنى بهويته و بحقيقته مستقلًا چيزى نبوده و چيزى نيست؛ چنانكه فعلًا هم چيزى نيست و آنچه باز آمد چيزى نيست چنانكه فعلًا چيزى نيست. اين همه كه غير او مى‌نمايد، اين نما را هم او به دست خواهد گرفت و موقعى كه هر چيز به سوى ملك ديّان رجوع كند، محو و مطموس و منمحى خواهد شد. چنانچه حضرت زين العابدين عليه السلام فرمود:

«و ضلّت فيك الصفات و تفسّخت دونك النعوت و حارت في كبريائك لطائف الأوهام» [٢]

و سيد اوليا فرمود:

«و كمال الإخلاص له نفي الصفات عنه» [٣]

يعنى كمال موحديت اين است كه صفات را نديده و اسماء هم در نظر محو و نابود گشته، و ديده غير ذات و غير جمال محبوب، وجهى كه غير او باشد نبيند.

اين فرمايش حضرت به اين مذاق عرفانى اشاره است، نه به آنچه مرحوم حاجى گفته: كه قيامت كبرى، يعنى مصير الكلّ الى الملك الديّان باشد؛ [٤] زيرا مناسب با آن، «لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ» [٥] و «مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ» [٦] است. همان گونه كه تكثر از انسان كامل كه عقل اول و نور اول است حاصل مى‌شود

«اوّل ما خلق اللّه‌

[١] كفاية الاصول، ص ٤١.

[٢] صحيفه سجاديه، ص ١٦٦- ١٦٧، دعاؤه بعد الفراغ من صلاة الليل.

[٣] نهج البلاغه، ص ٣٩، خطبه ١.

[٤] شرح منظومه، بخش حكمت، ص ٨٣.

[٥] غافر (٤٠): ١٦.

[٦] فاتحه (١): ٤.