- [اين فعاليتها و بحثها، اين مدرن شدن- انطباق با زمان- شيعه از چه راههايى رشد كرد؟ آيا يك كار محدود به روحانيت شيعه بوده است يا در راههاى ديگرى هم رشد كرده است؟ و مدارس اسلامى (حوزه‌هاى علمى) در اين رشد چه نقشى داشتند؟]

- اساساً اسلام- كه تشيع چيزى جز اسلام اصيل نيست- نه تنها جلو رشد علمى و فكرى بشر را نمى‌گيرد بلكه خود زمينه‌هاى اين حركت را آماده تر مى‌كند و به اين حركت جهت انسانى و الهى مى‌دهد. و تكامل علمى و فرهنگى بشر بعد از ظهور اسلام، محققين تاريخ را خيره ساخته است. بله، چيزى كه بايد اضافه كنم اين است كه فساد اخلاق و انسان مصرفى شدن و تمام تلاش انسان براى لذتجويى بيشتر و تمام ارزشها را با پول سنجيدن مفهومى غير از مدرنيزه كردن كشور دارد؛ و تشيع با آنها مخالف است نه با مدرنيزه كردن كشور. در مورد كار روحانيت بايد بگويم كه مطالعه و تحقيق در بحثهاى اسلامى و شناختن فقه شيعه، به علت گسترش زمينه‌هاى آن، به صورت تخصصى درآمده است كه قهراً ايجاب مى‌كند كه هميشه عده‌اى از مردم خود را براى درك و سپس ابلاغ اين مسائل آماده كنند. و كسانى كه اين مسئوليت را به عهده گرفته‌اند روحانيون هستند كه بر اساس دريافتهاى اسلامى خود هميشه در حركتهاى اجتماعى و مبارزات سياسى در سطح پيشتاز بوده‌اند.

[ممكن است معنى و مفهوم «حزب اللَّه» را براى ما تشريح كنيد؟]

- هر مسلمانى كه موازين و اصول اسلام را پذيرفته است و در اعمال و رفتار از انضباط دقيق شيعى برخوردار است يك عضو از اعضاى حزب اللَّه است؛ و تمامى دستورات اين حزب و خطمشى آن را قرآن و اسلام بيان كرده است. اين حزب غير از حزبهاى متداول امروز دنياست. امروز تمام مردم ايران- در هر سِنى كه هستند- از زن و مرد كه با شعارهاى اسلامى مبارزه مى‌كنند جزء حزب اللَّه هستند.

[ممكن است معنى دقيق «امام» را تشريح كنيد؟ در معنى كلى آن و در موقعيت خود شما لقب «امام» كه در تظاهرات ميليونها ايرانى در ماه محرّم به شما داده شده چيست؟ رابطه امام با حزب اللَّه چيست؟]

- امام به معنى پيشوا و كسى كه جمعى را در جهتى هدايت و رهبرى مى‌كند. و امام‌