صحيفه امام - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٩٠ - گفتگو با ريچارد كاتم در مورد مسائل ايران
قدرت امريكا خيلى زياد نيست، كه همه پيشامدها متكى به امريكا باشد؛ اما در ايران، بسيارى، قدرت امريكا را خيلى بزرگ مىكنند. اين [آگاهى شما] خيلى به شما قدرت مىدهد]
امام: فرق بين مصدق و اين زمان، ما بين نهضت دكتر و اين نهضت، اين است كه آن نهضت، سياسى بود و مردم ما هم با جنبه سياسى وارد شده بودند- وارد نهضت- و بعضى اشتباهات هم بود؛ كه آن اشتباهات منجر به شكست شد. لكن اين نهضت، نهضت مذهبى- اسلامى است؛ و پيش ما، قدرت اسلام فوق قدرتهاى مادى ابرقدرتهاست. مىبينيد كه اين قدرت است كه مشت را در مقابل تانك و مسلسل قرار داده است و پيرزنها را به خيابانها كشانيده است، و بچههاى كوچك را به تكاپو واداشته است. اين قدرت مذهب و معنويت است؛ اتكا ما به خداوند و به معنويت است؛ و هيچ قدرتى در عالم نمىتواند در مقابلش بايستد. همان طور كه ملتى كه به چنين قدرتى متكى است، در برابر تمام قدرتها مىايستد. اما اسطوره قدرتها؛ در مردمى كه مدتها زير شكنجه بوده است؛ اسطورهها درست مىشود. آن چيزهايى كه هست، چند برابر جلوه مىكند؛ و ما مىخواهيم با قدرت الهى، اين اسطورهها را بشكنيم، و ملتى كه تا كنون در زير شكنجه شاه و پدر شاه بودهاند از زير شكنجه بيرون بياوريم؛ و به قدرتها هم نشان بدهيم كه اگر ملتى چيزى را نخواهد، نمىتوان با سرنيزه به او تحميل كرد. اين سرنيزه يك نظامى نيست كه آن را بشكنند؛ قدرت معنوى است؛ و قدرت نظامى، قدرت قيام ندارد.
[كاتم: سؤال آخر من، درباره شخصيت سيد جمال الدين اسدآبادى است. آيا شما او را شخصيت برجستهاى مىدانيد؟]
امام: جمال الدين مرد لايقى بوده است، لكن نقاط ضعفى هم داشته است؛ و چون پايگاه ملى و مذهبى در بين مردم نداشته، از آن جهت زحمات او با همه كوششها، به نتيجه نرسيد؛ و دليل بر اينكه پايگاه مذهبى نداشته است، اينكه شاه وقت، او را گرفت و با وضع فجيع، تبعيد كرد؛ عكس العملى نشان داده نشد؛ و زحمات او، چون اين پايگاه را فاقد بود، به نتيجه نرسيد. [پس از ختم مذاكرات، امام مجدداً كاتم را تشويق كرد كه مطالعات خود را در مورد جنبش اسلامى ايران ادامه دهد و حقايق را منتشر سازد]