صحيفه امام - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٨٩ - گفتگو با ريچارد كاتم در مورد مسائل ايران
حالا كه به ايران مىرويد، در سرتاسر ايران مطالعه كنيد. در تظاهرات و در خواستههاى اين تظاهرات كه اظهار مىشوند، شعارها و مطالبى كه به صورت شعارهاى ملى درآمده است و در تمامى ايران، در هر كجا شعارها شبيه به هم و مطالب، همه يك مطلب است؛ حكومت اسلامى را مىخواهند. بنا بر اين اگر در بين اين جمعيتها چند نفر يا عدهاى طرفدار شوروى يا كمونيست باشند، درصدى از ملت هستند كه در بين ملت تحليل مىروند. ملتى كه اسلام را مىخواهد، معقول نيست كه طرفدار شوروى باشد؛ و معقول نيست كه شوروى در آن دست داشته باشد. شوروى از نداى اسلام براى قفقاز مىترسد و شوروى مىترسد كه اين نداى اسلام را تقويت كند؛ و مىدانيد كه در اين نداى اسلامى، هر كودتايى كه در آن بشود و هر مطلبى كه ضد اسلامى باشد، بدون نتيجه مىماند و عقيم مىماند. بنا بر اين، نظريه دست شوروى، بىپايه و باطل است و اساس ندارد.
اما نظريه دوم، كه مسأله عمق ندارد و امرى ظاهرى و صورى است كه مثل حباب [فرو] مىريزد از اين است كه توجهى به اساس مطلب ندارند. خيال مىكنند مطلب يك روزه سياسى، يا نظير سياستى است كه هر روز به يكجور صورت بيابد؛ نمىدانند كه اساس آن، اسلام است و عمق اسلام واضحتر از آن است كه ما بيان كنيم. عقيده است؛ عقيده همين است، و اسلام يك مذهبى است كه نمىتوان بدان گفت كه مثل حباب مىريزد. مطلبى كه آنها گفتهاند، اساس ندارد.
آنچه اساس دارد، نظريه سوم است؛ و نهضتى عميق و اساس دار بدون دخالت هيچ قدرتى و متكى به خود ملت است؛ و لازم است كه امريكا هم توجه به اين معنا كند، و دست بردارد از پشتيبانيهاى خود؛ و بايد بدانند كه پشتيبانى اثرى ندارد و ضرر خواهد داشت. من گمان مىكنم اگر شما برويد ايران و اوضاع را از نزديك مشاهده كنيد، نظريه شما هم نظريه گروه سوم اقليت خواهد شد.
[كاتم: آيا شما از قدرت خودتان، و محبوبيت خودتان مطلع هستيد؟ در كتاب خودم تحليل كردهام كه مصدق از وسعت قدرت و محبوبيت خود مطلع نبود؛ و چون نبود، خودش را كم، و امريكا را خيلى قوى تصور كرد و باعث كودتا شد؛ اما من درباره شما از طريق مصاحبههايتان متوجه شدهام كه معتقديد