آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢ - تفسیر سوره انفال (٣)

اجارههای سنگین. ما خیال میکنیم حق دارند اجاره بگیرند. حتی در فقه اهل تسنن هم به این نحو نیست. در نهجالبلاغه [نامهای است از حضرت امیر به] قُثَم بن عباس [زمانی که از طرف آن حضرت] والی مکه بود. میفرماید: مُرْ اهْلَ مَکةَ الّا یأخُذوا مِنْ ساکنٍ اجْراً [١]. اهل مکه حق ندارند از افرادی که به آنجا میآیند اجارهای بگیرند زیرا حکم وقفی را دارد؛ و حق هم ندارند مانع دیگران بشوند. حتی پیغمبر دستور داد دربهای دو لنگهدار بگذارند ... لذا شهر مکه تعلق دارد به تمام مسلمین دنیا و کسی حق ندارد به [کسانی که به این شهر میآیند] اعتراض کند.

وَ ما لَهُمْ الّا یعَذِّبَهُمُ اللَّهُ وَ هُمْ یصُدّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ جلوی مردم را میگیرند و خودشان را متولی میدانند وَ ما کانوا اوْلِیاءَهُ صاحباختیار نیستند انْ اوْلِیاؤُهُ الَّا الْمُتَّقونَ [صاحباختیار آن فقط متقین هستند] وَلکنَّ اکثَرَهُمْ لا یعْلَمونَ [اکثر آنها] سرّ این نکته را نمیدانند.

مسجدالحرامی که اکنون میبینیم، در صدر اسلام اینقدر بزرگ نبود. در واقع فاصله کعبه تا مسجدالحرام حدود پانزده متر بیشتر نبود. مسجدالحرام حدود ٣٢* ٣٢ متر بود و کعبه ٤ متر عرض و کمی بیشتر طول داشت. در صدر اسلام خانههای اطراف را خریدند و مسجدالحرام را توسعه دادند. در زمان مهدی عباسی خلیفه سوم عباسی تصمیم گرفتند بار دیگر آن را توسعه بدهند. خلفای اسلام در توسعه آن سعی داشتند رعایت کنند [که خانههای مردم را] به زور نگیرند زیرا برخی این کار را غصب میدانستند. مهدی میخواست

[١]. نهجالبلاغه، نامه ٦٧.