آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٥ - تفسیر سوره انفال (١٢)

میفرماید: نترس و به خدا توکل کن؛ به خدا اعتماد کن انَّهُ هُوَ السَّمیعُ الْعَلیمُ که خدا هم شنوا و هم داناست؛ یعنی تو کارت را بر اساس حق و بر مُرّ حق قرار بده، خدا خودش با اسباب و وسائلی که دارد شما را حفظ میکند؛ شما مطابق اصول رفتار بکنید دیگر باقیاش را به خدا توکل کنید.

آیه بعد مربوط به همین قسمت است که به خدا توکل کن و از مکر و خدیعه هم نترس وَ انْ یریدوا انْ یخْدَعوک فَانَّ حَسْبَک اللَّهُ اگر بخواهند تو را بفریبند یعنی اگر این اظهار صلح و سلامشان خدعه و فریب باشد خدا تو را کافی است. اینها همه برای این گفته میشود که نمیشود به قول دشمن اعتماد کرد هر چند انسان جستجو و تحقیق کند. البته اینها معنایش این نیست که لازم نیست در این زمینه تحقیق کنی که آیا دشمن قصد خدعه دارد یا ندارد؛ نه، سخن این است که یک چیزهایی مخفی میماند، ولی تو به خاطر این احتمال که نکند خدعه و نیرنگ باشد، اگر دست صلح و سلام به سوی تو دراز شد این دست را رد نکن. این جمله که به خدا توکل کن، اگر بخواهند تو را بفریبند تو خدا را داری، نترس، همه برای این است که میخواهد به پیغمبر (و نه تنها به پیغمبر بلکه پیغمبر مخاطب است؛ بیشتر، مقصود دیگران هستند که زمامدار مسلمین میشوند) بگوید اگر دشمن دست صلح و سلام به سوی تو دراز کرد تو تحت تأثیر این افکار و اندیشهها که نکند دروغ باشد، نکند خدعه و مکر باشد، امتناع نکن، تو هم دست صلح و سلام به سوی او دراز کن. در این نگرانیها که برای هرکسی پیدا میشود که هیچ کس نمیتواند صد درصد مطمئن بشود که دشمن راست میگوید، تو به خدا توجه کن، به خدا اعتماد کن. فَانَّ