آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦١ - بیان نهج البلاغه درباره وفای به پیمان

بسیار اساسی است: تو به پیمان خودت وفادار باش اما اتکایت به وفای طرف نباشد. از ناحیه خودت وفادار باش ولی به وفای طرف هرگز متکی مباش. نیرویت مهیا باشد که اگر طرف خواست پیمان را نقض کند با نیرو با او روبرو بشوی. گویی این فیلسوف حرف خودش را از این آیات قرآن اقتباس کرده است. قرآن بعد از اینکه آنهمه توصیه میکند به امر انسانی وفای به عهد و پیمان، در واقع اینطور میگوید: خودتان وفادار باشید ولی به انسانیت دیگران اعتماد نکنید. نیرویتان را آماده داشته باشید که اگر آنها با نیرو با شما روبرو شدند شما نیز با نیرو با آنها روبرو بشوید و به موجب آن، شخصیت خودتان را به دشمنان خدا و دشمنان خودتان ثابت کنید که وقتی فکر شما را میکنند دلشان بلرزد. وَ اخَرینَ مِنْ دونِهِمْ لاتَعْلَمونَهُمْ ای بسا دشمنانی هستند که شما آنها را نمیشناسید اللَّهُ یعْلَمُهُمْ فقط خدا میشناسد.

وَ ما تُنْفِقوا مِنْ شَیءٍ فی سَبیلِ اللَّهِ یوَفَّ الَیکمْ وَ انْتُمْ لاتُظْلَمونَ. فوراً مسئله انفاق را پیش میکشد؛ چون نیرو تهیه کردن، هم انفاق مالی میخواهد و هم انفاق جانی.

شاید بیشتر هم عنایت دارد به انفاق مالی. هرچه در راه خدا در زمینه نیرومند کردن مسلمین ببخشید، خیال نکنید گم میشود، خدا به پیمانه تمام به شما خواهد داد.

خیال نکنید از دستتان رفته است؛ خیر، هرگز ظلمی بر شما نخواهد شد.

وَ انْ جَنَحوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها. تا اینجا همهاش صحبت جنگ و مقابله کردن با دشمن خیانتکار بود. از اینجا صحبت صلح به میان میآید. جَنَحَ لِلسَّلْمِ یعنی بالش را پهن کرد برای سَلم (سلم یعنی صلح) یعنی تمایل به صلح نشان داد. ظاهراً این کلمه از آنجا گرفته شده است که مرغهای جنگی مثل خروس وقتی میخواهند علامت